'Laat die heroïnehoertjes het doen bij Patijn op de gracht'

AMSTERDAM - Een wit politiebusje verspert de toegang tot de Theemsweg. De politie neemt geen enkel risico meer. Op de openingsavond van de officiële Amsterdamse tippelzone sloegen demonstranten dinsdag woedend in op de auto's van de eerste klanten. Om te voorkomen dat het uit de hand liep, moest de politie om assistentie vragen.

“Zo lang zij er zijn”, zegt de politiecommandant, wijzend op de boze buurtbewoners die in polonaise de tippelzone nemen, “is de tippelzone tijdelijk gesloten.”

Dat is niet de hele nacht. Op de openingsavond dropen de demonstranten tegen twaalf uur af, waarna de straatprostituées alsnog aan het werk konden. Vanavond zal het vast nog wel eerder zijn, verwacht de politiecommandant. “Het is koud, hè”, zegt hij veelbetekenend en stampvoet een paar maal op de grond. En inderdaad kijken de buurtbewoners tien meter verderop onder het schijnsel van een lantarenpaal regelmatig op hun horloges. Vijf voor tien. “Nog even”, zegt een vrouw, en de anderen stemmen zwijgend toe.

De vestiging van de Amsterdamse tippelzone op een definitieve plek in het westelijk havengebied lijkt uit te lopen op een strijd wie de langste adem heeft: de boze omwonenden of het gemeentebestuur. “We blijven hier elke avond komen”, kondigt een vrouw van in de veertig vastbesloten aan. “Omdat het veel te dicht bij een woonbuurt is.”

Samen met een man en wat opgeschoten jeugd die voor de sensatie komt, staat ze op de Theemsweg, net voor de bocht naar de plek waar automobilisten een meisje moeten oppikken. De tippelzone lijkt met de bushokjes en de lantarenpalen sprekend op een busstation. Alleen de gele haltebordjes ontbreken. Kosten: drie miljoen gulden. De man foetert dat het hoog tijd wordt “dat meneer Patijn een keertje wakker wordt. Laten die heroïnehoertjes het doen op een woonboot voor zijn huis op de gracht. Of in Spaarnwoude in het natuurgebied. Dan heeft niemand er last van. Die tippelzone trekt alleen maar criminelen aan.”

Als klokslag negen uur de toegangshekken open gaan, gilt een groepje vrouwen naar de kleumende agenten: “Heb je condooms bij je? Boterhamzakjes zijn goedkoper!” Een man staat in z'n eentje te posten. Gisteren was hij er, vandaag is hij er, en morgen komt zijn vrouw. Net zolang totdat de tippelzone verplaatst wordt naar een andere plek: “Hij moet niet hier komen bij een woonwijk, maar in de havens.” Woedend is hij over de komst van de tippelzone. Zijn twee zoons zitten op de crossclub aan de Theemsweg; het hele gezin woont in stadsdeel Geuzenveld/Slotermeer dat aan de tippelzone grenst. Zo worden we dubbel gepakt, zegt hij, het haar steil naar achteren gekamd, de blik stuurs en vastberaden. Hij vindt dat het stadsdeel te weinig heeft gedaan tegen de komst van de tippelzone. “Maar zo is het beleid van de gemeente Amsterdam. Er wordt onvoldoende geluisterd naar de burgers.”

Het groepje vrouwen komt uit de Van Leeuwenbuurt. Op tien minuten lopen vanaf de tippelzone, zo heeft er één getimed. Op de openingsavond heeft de gemeente volgens haar al twee beloften gebroken. Er werden twee dealers gespot op de tippelzone, terwijl die níét geduld zouden worden binnen de hekken. “Logisch”, vindt ze, “want je kunt een klant en een dealer niet van elkaar onderscheiden.” En om twee uur 's achts zou een hoertje een klant hebben afgewerkt op volkstuincomplex De Bretten op de aanpalende Seineweg. “Dus de uitwaaiering is nu al een feit”, zegt ze haast triomfantelijk. “Dat is ook op de Oostelijke Handelskade gebeurd. Daar lagen de kapotjes en naalden op straat en dealers hielden kinderen aan.”

Een jonge vrouw noemt burgemeester Patijn “een schijtbak omdat hij hier niet even bij de opening kwam om de bewoners te woord te staan.” Ze werkt bij Stichting de zwaan, een vogel- en dierenopvangcentrum. Vanwege de veiligheid van de straatprostituées moesten de bomen langs de Theemsweg gekapt worden. “Daardoor zijn hier wel een heleboel steenuiltjes pleite. En we hebben al zo weinig natuur in Amsterdam.”

De vrouwen zijn het er roerend over eens: de heroïnehoertjes moeten verplicht afkicken, want heroïne is verboden. Als dat niet kan, moeten ze maar gaan tippelen in het verlaten havengebouw waar tot voor kort de oosterse 'IJ-markt' was. “Ik heb hier altijd gewoond”, zegt een vrouw van 25. “Voor dit soort dingen ben ik de stad uitgegaan. Ik woon nu in Almere, want ik heb twee kinderen. Daarom wil ik de tippelzone hier tegenhouden. Anders komt die overal.”

“Mijn moeder woont hier nog”, zegt een ander, die ook is opgegroeid in Geuzenveld/Slotermeer maar nu in Noord woont. “Ik zeg niet dat ze voor haar deur gaan dealen. Maar voor zo'n oud mens is zo'n tippelzone niet een prettig gevoel. En er wonen veel oude mensen in die buurt.”

Het allerergst vindt de vrouw uit Almere dat transseksuelen de heroïnehoertjes op de tippelzone aan het verdringen zijn. “Weet je hoe gevaarlijk dat is?! Die gasten kicken op jongetjes van vijftien!” Haar vriendin uit Noord valt haar bij: “Als je een jaar of twaalf bent en net een besef gaat krijgen van wat leuk is, dan ga je uit nieuwsgierigheid hier kijken.”

Een jonge man die erbij komt staan, weet nu al wat de tippelzone voor ellende zal veroorzaken: “De politie houdt het niet in de hand. Ze gaan heus niet dealen waar oom agent bij staat. Ze dealen straks in de wijk.”

Als een eenzame auto voorbijrijdt met een man achter het stuur, gebaart hij alsof hij zichzelf aftrekt. “Hij gaat even kijken of hij wat kwijt kan”, kijft een vrouw. “Ik ben echt niet tegen prostitutie”, zegt een ander. “Anders loop ik ook niet veilig op straat. Maar niet zo en op deze plek!”

Hilde Blonk van het opvanghuis voor straatprostituées ondergaat de actie tamelijk lijdzaam. Het is nu al veel rustiger dan op de openingsavond, zegt ze, toen demonstranten met fakkels om onze keet liepen, op de wanden bonkten en twee sloten van buitenaf dichtspoten. Alleen zijn veel vrouwen door de heisa afgeschrikt. Op de Piet Heinkade kwamen de laatste tijd tachtig vrouwen, hier twintig.

De geile automobilisten laten het vanavond afweten. De actievoerders hebben tevergeefs gewacht in de kou. Het deert ze niet. “Dat is onze opzet. Dat ze wegblijven.”