architectuur

UTRECHT - De door het architectenbureau Mecanoo ontworpen nieuwbouw van de Hogeschool voor Economie & Management (HEM) op de Uithof in Utrecht is tegelijkertijd complex en helder. Helder wat betreft de opzet, complex door de grote diversiteit aan ruimtes en het brede scala aan materialen dat is gebruikt.

De plattegrond van de HEM (met een totaaloppervlak van 25 000 m2) weerspiegelt de helderheid van de opzet. In de noordvleugel zit de entree en bevinden zich de collegezalen.

Daar haaks op staan vier poten met uiterst links de administratie, in het midden twee banen van leslokalen en rechts een gang met computerruimtes. Aan de zuidkant tenslotte bevindt zich een vleugel met kantoren en zogenaamde 'studiepleinen'.

De HEM kent zes studierichtingen en elk daarvan heeft eigen faciliteiten die rond deze binnenpleintjes zijn gegroepeerd. Het totale bouwbudget ligt rond de vijftig miljoen gulden en de school biedt plaats aan 450 medewerkers en 5500 studenten.

Luchtledige Pièce de résistance van het gebouw zijn de collegezalen die als vier onregelmatig gevormde dozen in de noordvleugel hangen. Het is een spectaculair gezicht om die bouwlichamen in het luchtledige te zien zweven, ieder met een eigen karakteristiek door het gebruik van heel uiteenlopende materialen. Het grootste blok (met een schuinoplopende college-zaal met 400 plaatsen) is bekleed met kobaltblauw geëmailleerd plaatstaal.

Daarnaast hangt een wit gestucte doos met een zaal voor 150 studenten. Daar weer naast ligt een met fijnmazig ijzeren raster bekleed blok met zes zalen van 90 plaatsen en aan het uiteinde tenslotte hangt een rechthoekige doos bekleed met hout met twee collegezalen van 120 zitplaatsen.

De noordvleugel heeft een volledig transparante gevel, zodat je de dozen van buiten af mooi in het gelid ziet liggen.

Bij het ontwerpen van de school is Mecanoo (toen nog Francine Houben, Chris de Weijer, Henk Döll en Erick van Egeraat, maar de laatste is inmiddels voor zichzelf begonnen) uitgegaan van een zo organisch mogelijk gebouw. Door de vele vleugels en gangen is het gevaar al snel aanwezig dat iedere tak een eigen eilandje wordt. Dit hebben de architecten ondervangen door geen deuren toe te laten (behalve natuurlijk om de lokalen en kantoren af te sluiten), maar een opeenvolging van 'algemene' ruimtes te creëren. Hierdoor is een zeer open school ontstaan, die veel ruimte biedt aan onderling contact tussen studenten en docenten.

De gangen, pleinen en restruimtes zijn in het concept van Mecanoo zowel recreatieruimte, studieruimte als restaurant. Het moet voor een verfrissend informele sfeer zorgen, die de architecten zelf nog kennen van hun studietijd in Delft waar het door Van den Broek en Bakema ontworpen faculteitsgebouw regelmatig werd uitgebuit als feestruimte. Van het organiseren van die feesten kennen Houben, Van Egeraat en De Weijer elkaar ook. Zo'n zelfde potentieel wilde het drietal geven aan de nieuwbouw van de Hogeschool voor Economie & Management in Utrecht.

Patio's Aan het scala aan binnenruimtes heeft Mecanoo drie buitenruimtes toegevoegd in de vorm van patio's die ingeklemd liggen tussen de vier gangen die noord- en zuidvleugel met elkaar verbinden. De buitenste twee zijn afgesloten, de middelste is toegankelijk. Geheel links is een Zen-tuin aangelegd. Rechts bevindt zich een waterpatio met door de kunstenares Gera van der Lem ontworpen 'rotsblokken' die als eilandjes in het water staan.

In het midden ligt de jungle-patio met een verhoogd liggend padenstelsel dat door de kruinen van voornamelijk bamboe voert. Een deel van dit bamboe is echt, een deel is in staal uitgevoerd door kunstenares Linda Verkaaik.

Geheel Mecanoo eigen is de grote aandacht voor details en materialen, die zich ook weer in de HEM manifesteert. Het gebouw heeft zo'n rijkdom aan details dat het onmogelijk is om het in kort bestek weer te geven. Het gaat van de verschillende soorten gevelbekledingen bij de patio's (hout bij de Zen-patio, ijzeren rasters bij de jungle-patio en stalen vliegtuigvleugel-achtige zonwering bij de water-patio) tot het trappenstelsel dat in één van de vleugels de gangen met leslokalen met elkaar verbindt.

Alles bij elkaar heeft het voor een elegante school gezorgd met een optimale gebruikersvriendelijkheid.