BRIEVEN

Tegenspraak In Trouw van 6 februari zegt minister Van Aartsen over de teelt van eco-groenten: “De overheid bepaalt niet wat de consument eet of koopt.” In het artikel erboven wordt vermeld dat staatssecretaris Terpstra de voedselindustrie géén soja-test wil opleggen. Hoe is dit te rijmen? Hier bepaalt de overheid dus wel degelijk dat de consument maar moet 'slikken', ook al wil hij niet! Amsterdam G. Muller-Greep

Swarttouw Frans Swarttouw is geen natuurlijke dood gestorven. Voor enige vorm van legale euthanasie kwam hij, dunkt me, (nog) niet in aanmerking. Wel stierf hij een 'zachte' dood, zoals hij Paul Witteman verzekerde. Hij beschikte dus over een 'Drion-pil'. Die zal hij niet zelf, met ingrediëten van de drogist, in z'n schuurtje in elkaar hebben geknutseld. En ook de moeizame weg van Adriaan Venema, enige jaren geleden, van het langzaam bijeensprokkelen van een dodelijke dosis slechts op recept verkrijgbare krachtige slaappillen zal hij niet hebben bewandeld. Frans Swarttouw zal niet de enige zijn die op een dergelijke wijze aan een voor hem/haar verder onnut leven een einde heeft gemaakt/maakt. Kennelijk is dit het privilege van diegenen die over voldoende geld en/of relaties beschikken. Het aan iedereen, onder bepaalde voorwaarden, beschikbaar stellen van een Drion-pil zou weer op de agenda moeten komen. Wie er om principiële redenen geen gebruik van wil maken, het sta hem/haar vrij. Maar het gaat niet aan dat deze 'koninklijke' weg slechts aan een elite is voorbehouden. Doorwerth Dirk Tuijnman

'Lievelingen' Nu had Selma Schepel toch even haar tong moeten inslikken. Dat de joodse boeken ook leentjebuur speelden en ge'jat' hebben bij nabuurvolken zoals de Chaldeeën, van wie Abraham er één was, is waar. Maar bij Selma in haar column van donderdag jl. gaat het er niet meer om of de joodse boeken van hen allereerst zijn, maar of joden de 'lievelingen Gods' zijn, de uitverkorenen. Zo'n aanspraak vindt ze klein, typisch menselijk: “God heeft geen lievelingetjes. Die houdt ook van mensen die zich niet uitverkoren achten.” Dat het allereerst joodse boeken zijn die van hen afgepakt zijn en met de boeken ook eeuwen lang hun levens, heeft te maken met een raar soort lieveling en erfgenaam zijn. Uitverkoren om overal en altijd de zondebok te zijn bij allen, die op een of andere manier voor een Gott-mit-uns knielen. Asjeblieft Selma! Rotterdam Fred Keesen

Notie of natie Kleis Kroon formuleerde in 1962 als taak van de commissie 'Bekirbenoe': 'de rijpmaking van de gemeente voor de ontmoeting' met de synagoge. Hoe zou het toch komen dat na 35 jaar de Amsterdamse gemeente de eerste fase van dit rijpingsproces nog moet ingaan en de joodse partner de bedoelingen van haar gesprekspartner nog steeds wantrouwt? Collega Grandia speelt de vermoorde onschuld door die centrale vraag te laten liggen (Trouw, 4 februari). De bron van de ellende ligt in 1967 toen Kroon zijn vriend Jaap Soetendorp liet vallen en hij met moralistische praatjes kwam in plaats van Israël in zijn overlevingsstrijd te steunen. De opvolgers van Kroon hebben vervolgens ongeveer alles nagelaten om het gesprek weer op de rails te krijgen. Tot op deze dag huldigen Kroons erfgenamen het standpunt dat het bijbelse Israël, inclusief het land, als metafoor van een ideaal moet worden opgevat en betwisten zij het Jodendom de identificatie met dit bijbelse Israël. Het is een notie en geen natie (W. Barnard). Ze wassen er de staat Israël graag de oren mee . Amsterdam René Süss (hervormd predikant)

Doopvont Wat mooi, dat tweede verhaal van Rein Bloem over de bedevaartsroute van Frankrijk naar Rome (Letter & Geest, 1 februari)! Alleen moet hij niet met een verhaal komen over een geheimzinnig, nog altijd niet ontraadseld opschrift op de doopvont van de San Prospero in Collechio. Want iedereen die twee jaar op een gymnasium heeft gezeten kan moeiteloos lezen wat daar staat: niet HBA MISIS maar: H BAPTISIS. En m'n kop d'r af als dat niet 'de doop' betekent. Didam Dirk van Loo