Kabinet wil zinloos geweld met harde hand bestrijden

Van onze parlementsredactie DEN HAAG - Het kabinet wil paal en perk stellen aan het geweld op straat en in groepsverband. Het gaat bekijken of er hogere straffen moeten komen op zulke geweldsuitingen. Premier Kok verklaarde dit gisteren na afloop van het wekelijkse kabinetsberaad.

Minister Sorgdrager (D66) van justitie zal nagaan of de strafwet op dit punt lacunes vertoont en wat de voor- en nadelen zijn van forsere straffen. Het kabinet wil ook langs andere wegen proberen het geweld in de samenleving tegen te gaan.

De ministers bogen zich gisteren over de vonnissen van de Leeuwarder rechtbank in de zaak-Tjoelker. Twee hoofdverdachten kregen twee jaar cel, waarvan acht maanden voorwaardelijk. Het openbaar ministerie heeft inmiddels hoger beroep aangetekend.

Kok vindt de emoties bij veel mensen over de in hun ogen te lage straf en de 'machteloze en moedeloze reactie van de familie alleszins te begrijpen'. “Ik kan me heel goed voorstellen dat ze dat in strijd vinden met hun gevoel voor rechtvaardigheid”, aldus Kok.

“We moeten natuurlijk niet met z'n allen op de stoel van de rechter gaan zitten. Maar er is bijvoorbeeld de vraag of de eis niet hoger had gekund. Minister Sorgdrager wil niet voor niets het dossier zien en onderzoeken of er mogelijk gaten zitten in de wet.”

Vorig jaar hield minister Sorgdrager de boot nog af na een pleidooi van de PvdA om forsere straffen te stellen op gevallen waarin geweld wordt gebruikt tegen burgers die anderen op hun wangedrag aanspreken. De PvdA-Kamerleden Kalsbeek en Van Heemst kondigden deze week aan dat ze de mogelijkheid van een eigen wetsvoorstel achter de hand houden, als de minister niet zelf met iets komt. Maar volgens Kok stelt Sorgdrager zich 'open' op.

Het kabinet wil niet alleen langs de weg van mogelijk hogere straffen het geweld in de samenleving aanpakken. Een aantal ministers heeft zich de afgelopen weken over het probleem gebogen. Volgens Kok is het tijd voor een plan van aanpak, waarbij ook maatschappelijke sectoren als de horeca en de sport moeten worden betrokken.

Kok signaleerde dat vandaag de dag een stuk makkelijker (zwaar) geweld wordt gebruikt dan vroeger. Volgens hem heeft het ook alles te maken met de manier waarop de samenleving de naleving van normen en waarden afdwingt, en met de opvoeding thuis. “Als je zo makkelijk zonder licht op je fiets kunt rijden, omdat er toch niet naar gekeken wordt. Als mensen zo makkelijk door rood rijden. Als kinderen zien hoe hun ouders toch met een slok op achter het stuur kruipen. Dan is de vraag: hoe groeien kinderen op en wat komt er van hun normbesef terecht?” aldus Kok.

De minister-president is ervan overtuigd dat een omslag in mentaliteit te bewerkstelligen is. “Ik denk dat er stapje voor stapje vooruitgang is te boeken, waarbij je soms misschien weer een beetje teruggeduwd wordt. Maar het allerslechtste wat je als samenleving kunt doen, is in apathie achterover leunen.”

Volgens Kok moet de criminaliteit - in een onderzoek van Radio 1 door 40 procent van de kiezers als belangrijkste onderwerp genoemd - niet alleen tijdens de komende verkiezingscampagne een onderwerp zijn, maar ook buiten de campagne. “Het zou een vernedering zijn voor de mensen als het alleen besproken zou worden in termen van zeteltjeswinst. Het gaat om één van de kostbaarste zaken: de veiligheid op straat.”