Leve de provincie

Nu het vormen van stadsprovincies in een impasse is geraakt, mag de Kamer vandaag aan het kabinet aangeven hoe het verder moet met de aanpassing van de bestuurlijke schaal aan de maatschappelijke problemen. Wat zal dat nu weer voor konijn uit de hoed opleveren?

Na alle mislukkingen in de afgelopen decennia op dit vlak zou het misschien niet onverstandig zijn eens flink de tijd te nemen voor diepgaande bezinning. Per slot van rekening zijn veel van de bestuurlijke problemen die nu om een oplossing vragen, juist ook veroorzaakt door voortdurend politiek gezwalk in het verleden. Als gevolg daarvan ziet de bestuurlijke kaart van Nederland er uit als een onoverzichtelijke lappendeken.

Daarom zou het misschien ook goed zijn eens te beginnen met het opruimen van al die onduidelijke bestuursvormen die in de loop der tijd tussen gemeenten en provincies zijn ontstaan. Nederland is niet zo'n groot land, dat de bestaande bestuursniveaus ontoereikend zijn om de problemen op te lossen. Zaken die de gemeentelijke schaal overstijgen kunnen goed door de provincie worden aangepakt.

Tot nu toe is het optuigen van deze toch volledig toegeruste bestuurslaag altijd afgeketst op beduchtheid van zowel rijk als gemeenten. Vermoedelijk is die beduchtheid terug te voeren op de tijd dat de provincies nog zelfstandige machten vormden en Nederland nog geen eenheidsstaat was. Voor die beduchtheid bestaat redelijkerwijs geen grond meer.

Wat betreft de grote-stadsproblemen lijkt de provincie beter dan de stadsprovincie (die in de praktijk waarschijnlijk zou functioneren als een vergrote stad) in staat tot een integrale afweging van verschillende belangen. Dat is niet onbelangrijk nu het milieu- en landelijk belang vaak moet opboksen tegen economische belangen.

Het optuigen van de bestaande provincies zou ook mooi een eind kunnen maken aan de krokodilletranen van politici over de geringe interesse van de bevolking voor deze bestuurslaag en de navenant lage opkomst bij statenverkiezingen. Met de provincie hebben we al meer dan eeuw een volwaardige bestuurslaag in huis, maar we hebben er tot nu toe onvoldoende gebruik van gemaakt.