Een ontmanning van de senaat

Het was voor de helderheid van het debat beter geweest als minister Peper in zijn notitie over de positie van de Eerste Kamer voor afschaffing van dit huis had gepleit. Nu valt alleen tussen de regels door te lezen dat hij de senaat liever kwijt dan rijk is. Dat blijkt wel uit zijn voorstellen, die als zij worden aangenomen, domweg neerkomen op een ontmanning van de senaat als politiek orgaan. De senatoren ontlenen hun relatieve machtspositie thans aan het vetorecht. Wordt dat volgens de 'denkrichtingen' van Peper afgezwakt, dan blijft er van dit huis niet meer over dan een ornament. Daarop zit uiteraard niemand te wachten.

Nu hoeft het verdwijnen van de Eerste Kamer op zichzelf geen ramp te zijn. Er zijn, zoals de minister opzichtig aangeeft, meer landen in onze omgeving die het goed met een eenkamerstelsel af kunnen. Bovendien zou Peper nog een extra argument kunnen ontlenen aan de invoering van een correctief referendum, zoals het kabinet nog steeds van plan is om te doen. In dat geval wint de Eerste Kamer, zeker in kwesties waarover een referendum dreigt, alsnog aan politiek gewicht. Het is immers ondenkbaar dat de senatoren over wetsvoorstellen, die grote politieke spanningen oproepen, kunnen volstaan met een kwalitatieve toetsing.

De achterdocht die de notitie van Peper oproept, komt veel meer voort uit de argumentatie die hij voor de castratie van de senaat aanvoert. In de kern komt die erop neer dat het kabinet het knap ongemakkelijk vindt met een Kamer te moeten werken, die niet is gebonden aan de afspraken in het regeerakkoord. Het is ook niet voor niets dat de Nacht van Wiegel voor de minister een reden temeer heeft opgeleverd achter zijn castratieplannen vaart te zetten. Doorzien we het goed, dan hebben we hier vooral te doen met een poging het parlement in het gelid van het bestuur te zetten.

Dat is een verkeerde invalshoek. Voorzover de senaat de afgelopen jaren zijn nut heeft bewezen dan gold dit vooral zijn vaak zinnige kritiek op de gedweeheid van de Tweede Kamer, vaak tegen beter weten in. Je zou wensen dat de rechtstreeks gekozen volksvertegenwoordigers zich net zo onafhankelijk en kritisch opstelden als soms de senatoren. Pas dan kunnen we de Eerste Kamer met een gerust hart uitzwaaien.