Koningin Anna krijgt eindelijk een standbeeld in Den Haag

DEN HAAG - Nederland heeft Anna Paulowna herontdekt. In het Haags Historisch museum staat zij centraal op een tentoonstelling en in mei 1998 wordt in Den Haag een bronzen standbeeld van haar onthuld. Het zal, 133 jaar na haar dood, het eerste monument zijn dat voor Anna wordt opgericht.

Van 1840 tot 1849 was zij, aan de zijde van koning Willem II, koningin der Nederlanden. Na de dood van Willem leefde zij nog 16 jaar teruggetrokken, afwisselend op paleis Soestdijk en in haar Haagse paleisje Buitenrust.

Anna heeft haar revival te danken aan de belangstelling die voor Rusland is ontstaan in het kader van het Peter de Grote-jaar. De tentoonstellingen over Peter en keizerin Catharina de Grote in Amsterdam en op Het Loo in Apeldoorn maken veel los. Catharina was de grootmoeder van Anna. In feite is het zo dat Nederland daardoor heeft ontdekt hoe hecht de relaties tussen de Oranjes en de Romanovs zijn geweest. In het Haags Historisch Museum worden die banden belicht op een tentoonstelling, waarvoor nooit eerder getoond materiaal uit het Koninklijk huisarchief beschikbaar werd gesteld. Daarbij krijgt Anna Paulowna de meeste aandacht. Er werden verrassende ontdekkingen gedaan. Zo kwam de vergeten inventaris van de huiskapel, die Anna op haar Haagse landgoed Buitenrust had, tevoorschijn. Anna bleef tot haar dood de russisch-orthodoxe kerk trouw. In haar kapel werden dagelijks diensten geleid door een uit Rusland gehaalde priester.

Bruidsschat

Na haar overlijden in 1865 schonk Anna de inventaris van haar kapel, die zij deels als bruidsschat van haar broer tsaar Alexander de Eerste had gekregen, aan de russisch-orthodoxe gemeente in Den Haag. Veel relieken waren door tsaar Alexander tijdens zijn veldtochten tegen keizer Napoleon gebruikt in zijn mobiele kapel. Tot in het begin van deze eeuw bleef Anna's kapel op Buitenrust gehandhaafd.

Toen dat landgoed moest wijken voor het Vredespaleis verhuisde de inventaris van de kapel naar de russisch-orthodoxe Maria Magdalenakerk. Daar zijn de kerkschatten met zorg beheerd. Naarmate de jaren verstreken wisten weinigen nog van het bestaan van die inventaris. De gouden kelken en andere kostbaarheden worden slechts met kerstmis getoond en verdwijnen dan weer in de kluis. De ikonen waarmee Anna zich omringde, haar processie-vaandels, haar knielbankje, haar bijbel, haar gezangenboek en een fraai met edelstenen bewerkt kruis zijn allemaal nog aanwezig en liggen nu tot 25 april in het museum te kijk. Directeur Marie Christine van der Sman spreekt van een herondekte schat die wonderwel is bewaard.

Op de tentoonstelling zijn ook het door Anna geborduurde stoeltje, haar malachieten brievendoos en inktstel die zij op Soestdijk gebruikte en delen van het Guriev-servies, dat prinses Juliana bij bijzondere gelegenheden nog steeds op tafel laat zetten, te bewonderen.

En dan is er het standbeeld-plan, een initiatief van de Vereniging Mesdagkwartier in Den Haag, die zich ten doel stelt deze stadswijk, die voor een deel is verrezen in het vroegere wandelpark van Anna, de belangstelling te geven die zij verdient. In overleg met de cultureel attaché van Rusland is een Russische beeldhouwer inmiddels ver gevorderd met een ontwerp voor het standbeeld.

Het standbeeldplan is door de gemeente Den Haag gunstig ontvangen al wordt nog onderzocht hoe de bronzen Anna kan worden ingepast in het onlangs gereconstrueerde Anna Paulownaplein. “Want daar willen wij haar hebben”, zegt Hanneke Besseling, voorzitter van de Vereniging Mesdagkwartier. Koningin Beatrix heeft laten weten het initiatief toe te juichen. Eigenlijk kan er niet veel meer mis gaan als de 150 000 gulden die de initiatiefnemers voor het project nodig denken te hebben, via sponsors bijeen is gebracht.