Regering krijgt steun voor besluit alvast fregat naar Golf te sturen

Van onze parlementsredactie DEN HAAG - Alleen de tweemansfractie van de SP in de Tweede Kamer wil volledig blijven uitsluiten dat Nederland ooit meedoet aan een eventuele militaire operatie tegen Irak. De regering kreeg gisteren brede steun in het parlement voor het besluit het marinefregat Abraham van der Hulst alvast in de richting van de Perzische Golf te sturen.

De fractie van GroenLinks klaagt dat Den Haag te snel mee dreigt te gaan doen aan mogelijk geweld tegen Irak. Toch sluit ook GroenLinks militair ingrijpen 'in laatste instantie' niet uit. Maar dat moet volgens deze oppositiepartij dan wel beter juridisch worden gedekt door een nieuwe resolutie van de VN-veiligheidsraad. Het kabinet vindt zo'n nieuwe resolutie wenselijk maar niet noodzakelijk.

De Socialistische Partij meent dat Saddam Hoessein enkel en alleen met diplomatieke druk moet worden aangepakt. Daarmee staat de SP geisoleerd van de rest van de Kamer.

De drie paarse coalitiefracties PvdA, D66 en VVD, de oppositiepartij het CDA en de kleine christelijke partijen staan achter het kabinetsbesluit om mee te werken aan de opbouw van een vlootverband onder leiding van de Amerikanen. De Nederlandse regering kiest daarmee voor de koers, dat er enerzijds diplomatieke druk op Saddam wordt uitgeoefend, terwijl anderzijds alvast een militaire operatie tegen Irak wordt voorbereid.

VN-baas Kofi Annan reist vandaag vanuit Frankrijk naar Bagdad in een uiterste poging Saddam Hoessein tot volledige medewerking te bewegen aan VN-wapeninspecties.

De PvdA blijft wel als enige coalitiepartij hameren op vrijblijvendheid: Nederland heeft in de ogen van de sociaal-democraten nog alle vrijheid om 'nee' te zeggen tegen militaire steun, zodra de Amerikanen besluiten in te grijpen. “We hebben het fregat nog niet aan de Amerikanen gegeven”, zei PvdA-woordvoerster Verspaget.

Maar VVD, D66, het CDA en de kleine christelijke partijen leggen er de nadruk op dat het marineschip 'materieel gezien' niet meer terug kan, zodra de Verenigde Staten oordelen dat alle diplomatieke middelen zijn uitgeput en tot een aanval wordt overgegaan.

“Indien het tot een militaire actie komt, zal Nederland mee gaan doen”, zei de VVD'er Weisglas. CDA-woordvoerder Verhagen meent dat de Verenigde Staten 'niet lichtzinnig' tot zo'n actie zullen besluiten. Een afwijkende Nederlands opstelling is dan niet aan de orde. Het D66-Kamerlid Van den Bos: “Materieel zal het heel moeilijk zijn te zeggen dat het fregat moet omkeren.”

Formeel kan Nederland afwijken van een Amerikaans-Britse oproep tot een aanval, beklemtoonde ook minister Van Mierlo van buitenlandse zaken. Maar na een onverhoopte mislukking van de diplomatieke missie van Kofi Annan kan hij zich een dergelijk afwijkend oordeel van de Nederlandse regering moeilijk voorstellen. Van Mierlo: “Nederland zal dan meedoen, tenzij we een diepgaand meningsverschil krijgen met de Amerikanen. Dat is niet erg waarschijnlijk. Natuurlijk hebben wij een eigen oordeel, maar dat komt niet geïsoleerd tot stand. Dat gebeurt in samenspraak met de grootste bondgenoot.”

Minister Voorhoeve van defensie zei dat het fregat over een week in Golf arriveert. Het schip zal dan eerst mee gaan doen aan het internationale vlootverband, dat koopvaardijschepen controleert op naleving van het handelsembargo tegen Irak. Daarin zitten al geruime tijd twintig Amerikaanse en vijf Britse schepen, aangevuld met afwisselend Canadese, Australische, Belgische, Italiaanse, Nieuw Zeelandse en Nederlandse marinebijstand.

Voorhoeve en Van Mierlo willen niet vooruitlopen op verdere militaire steun uit Nederland. Eerder bleek dat met de Amerikanen ook is gesproken over het leveren van mijnenjagers, vervoershulp en medische troepen. Een formeel verzoek van Washington voor meer Nederlands materieel is er volgens de ministers echter nog niet.

Van Mierlo betreurt dat de Europese Unie niet is staat tot een gemeenschappelijk optreden in de nieuwste Irak-crisis, nu de Fransen meer nadruk leggen op diplomatieke druk en de Britten (momenteel EU-voorzitter) de transatlantische lijn met de Amerikanen warm houden. De minister ontkent echter berichten dat hij kritiek zou hebben op het Britse voorzitterschap, dat geen stappen onderneemt om de EU-landen op één lijn te krijgen.

Van Mierlo accepteert de Brits-Franse verschillen als een gegeven. De enige stap waar Europa toe kwam, is een overleg tussen diplomaten die elkaar uitleggen wat de afzonderlijke standpunten zijn van hun hoofdsteden in de Irak-crisis. “Europa erkent het belang van elkaars positie. Maar consensus zit er niet in op dit moment.”