Kroes had het goede nieuws al op zak

LEEUWARDEN - Henk Kroes wist gistermorgen al hoe hij de vijftiende Elfstedentocht zou aankondigen. Optimistisch was de voorzitter van de organisatie van huis gegaan. Zaterdag had hij nog delen van de route geschaatst en genoten, van het ijs en van al die rijders die net zo enthousiast uitkeken naar een mogelijke tocht als hij.

De teleurstelling droop van zijn gezicht, toen hij 's middags een heel andere tekst moest voorlezen. Zeven camera's waren op hem gericht op de persconferentie in het gebouw van de Provinciale Waterleiding in Leeuwarden, een woud van microfoons en een zaal met minstens honderd journalisten. Voorlopig geen Elfstedentocht, moest hij zeggen. “Het spijt me verschrikkelijk”, biechtte de man uit Bozum. “Ik ben tè optimistisch geweest, ik had er zo'n goede hoop op. Misschien hebben we dat te veel laten blijken.”

Wekenlang had Kroes zich staande gehouden tegen de druk van de media. Met ijzeren geduld had hij de zinloze vragen gepareerd: 'Wanneer komt de tocht?' en 'Hoe schatte hij de kansen in?' Camerateams van NOS en RTL hadden bijna dagelijks op zijn lip gezeten. In de pers was gespeculeerd over 'de' datum, ook weermannen hadden een gokje gewaagd en zelfs Elfstedentochtwinnaar Jeen van den Berg meende te weten wanneer de monstertocht langs Friesland elf steden zou worden gehouden. 'Woensdag Elfstedentocht' kopte De Telegraaf zaterdag zelfs voorpaginabreed.

Geen moment was de voorzitter van de vereniging De Friesche Elf Steden tot een voorspelling te vermurwen geweest. Hij onderging het media-circus zonder wanklank. Elke camera kon een vriendelijk maar vastberaden gezicht van hem vangen, elke microfoon een antwoord. Pas na het 234-ste telefoontje was hij even kribbig geworden: “De datum wordt absoluut niet eerder bekendgemaakt dan nà de vergadering met de rayonhoofden.” De 'primeur' van de wakkerste krant van Nederland had hij schouderophalend gelezen: tien jaar geleden blies datzelfde dagblad de tocht af waar die wèl doorging en vóór de tocht van 1985 waren Kroes en zijn voorganger in de krant nog 'te oud' en 'te bang' om een Elfstedentocht te organiseren.

Gistermiddag zakte Henk Kroes dan toch een keer door het ijs. Zijn optimisme werd door de rayonhoofden gedoofd. Hij erkende het ruiterlijk: “Ik had 's morgens nog het gevoel: Blinder! Dit begint er op te lijken!” - Vervolg op pagina 3

Route kent veel wasbordenijs VERVOLG VAN PAGINA 1

“Maar toen de rayonhoofden één voor één hun probleempunten hadden opgesomd, vormde de conclusie zich vanzelf dat het nu niet verantwoord is de tocht te houden”, aldus Kroes. “Dat was een beslissing van ons allemaal, daar hoefde geen stemming aan te pas te komen. Zo werkt het spel, daar ben ik heel gelukkig mee. Het is collectief van de rayonhoofden dat bepaalt of de tocht doorgaat: als er één is die de verantwoordelijkheid niet kan nemen voor 16 000 deelnemers, dan is de rest solidair. Je mag niet iemand over de streep trekken, omdat de rest het graag wil. De druk van de media heeft geen invloed op gehad, de problemen op het IJsselmeer evenmin, daar wisten we nauwelijks wat van. Wij baseren ons op de toestand van het ijs, niet op voorspellingen.”

Ook weerberichten zijn voor het Elfstedencomité niet doorslaggevend, zegt Kroes. “Er wordt wel gezegd dat het zaterdagnacht in Friesland stevig gevroren heeft. Maar toen ik om vier uur even m'n bed uitging, was het nog maar min 2'. Die min 6' was alleen tussen zes en half negen; dat zet geen zoden aan de dijk.”

In het vervolg zal Kroes zich nog meer hoeden voor een voorspelling: “Ik begin er niet meer aan.” Hij had gistermorgen in zijn enthousiasme NOS-regisseur Martijn Lindenberg gebeld op het wereldkampioenschap schaatsen in Inzell, die halsoverkop naar Leeuwarden afreisde. Louk Hermans, Frieslands commissaris, was naar de persconferentie gekomen. Het streekvervoer was opgetrommeld, de politie meldde zich. Maar de woorden van Kroes waren kort en krachtig: het is niet verantwoord op dit ijs. Of er deze maand toch nog een tocht komt, is voor Kroes een overbodige vraag. Het ligt aan de vorst, het ijs moet sterk genoeg zijn en de winter is nog niet voorbij.

Het besluit van de rayonhoofden werd gisteren in de loop van de dag al gesteund door schaatsers die de Elfstedenroute verkenden. Op sommige plaatsen was er sprake van 'wasbordenijs', bij Sneek leken de opgestapelde schotsen op de 'Rocky Mountains' en het vermaarde transplantatie-ijs bij Balk was een 'poatebrekker'. Honderd meter na de start op de Zwette was het ijs al weer rijp voor een kluunplek. In IJlst reed een jochie schaatsers in zijn tot 'kluuntaxi' omgebouwde trapauto door het dorp (een kwartje per rit). Alle wakken op de route zijn dicht, maar daar is vooral in de Zuidwesthoek alles mee gezegd. “Voor de wedstrijdrijders en de eerste 8000 toerschaatsers hoeft dat geen probleem te zijn. Maar dan zijn er nòg 8000 toerrijders. Die kun je niet in de Zuidwesthoek laten stranden. Tussen Hindeloopen en Workum zouden ze bijna helemaal moeten lopen”, zegt Kroes. Even later vraagt hij: “Wie heeft er eigenlijk gewonnen, Ritsma of Postma?”