Steeds meer mensen komen zonder huisarts te zitten

Steeds meer Nederlanders dreigen zonder huisarts te komen en degenen die nog wel een dokter hebben, krijgen te maken met een die overwerkt is. Het komt doordat de overheid geen inhoudelijke lange-termijnvisie op de eerstelijnszorg heeft maar slechts een beleid heeft van bezuinigingsnormen.

Goede gezondheidszorg kost veel geld en dat betekent keuzes maken. Op kiezersniveau betekent dat zoiets als: wie goede zorg wil, houdt minder over voor een tweede vakantie, nieuwe tv of andere geneugten. Maar die waarheid is moeilijk te verkopen.

In de particuliere sector zag de huisarts extra werk vertaald in een tariefsdaling: de strakke budgetdiscipline zorgt ervoor dat meer consulten niet leiden tot meer inkomen. Het ziekenfonds abonnementsysteem mist vanaf de invoering al een relatie met de verrichte arbeid. Alleen de minister kan dat veranderen.

In 1994 werden door de Wet-Van Otterloo (PvdA) tweehonderdduizend bejaarden van een particuliere verzekering naar het ziekenfonds overgeschreven en ging de vergoeding aan huisartsen hierdoor met 34 miljoen per jaar naar beneden. De politiek gaf echter 'niet thuis' toen zij op de gevolgen voor de huisartseninkomens werd gewezen. Datzelfde dreigt nu te gebeuren bij de arbeidsongeschiktheidspremies.

Als de overheid de eisen serieus neemt, moet de minister zelf via een aanwijzing aan de Commissie Tarieven Gezondheidszorg aangeven wat er dient te gebeuren. Maar de politiek houdt zichzelf en het publiek op vele fronten voor de gek: zij ziet 'samenwerking tussen huisartsen onder één dak' plotseling als dé oplossing. Al jaren is bekend dat dit aanzienlijk meer kosten met zich meebrengt dan de huisarts in eigen of duo-praktijk.

Ook zit men fout bij de gevolgen van nieuwe wetten. De uiterlijke schijn bij vele wetten ter bescherming van de patiënt is groot maar de wetgever 'vergat' stelselmatig daarvoor het geld beschikbaar te stellen. De problemen bij naleving van wetten als de wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst WGBO, de Klachtwet en de Wet op Orgaandonatie komen door de onmogelijkheid om de tijd ervoor te vinden.

De schaarse tijd gebruiken huisartsen nu deels voor oneigenlijke activiteiten zoals het bellen met verpleeghuizen, ziekenhuizen of thuiszorginstellingen om patiënten die in nood verkeren geplaatst te krijgen.

Overal in de maatschappij is de wens om parttime te werken aanvaard, maar voor huisartsen geldt zij niet, met als gevolg dat huisartsen opgebrand raken en dat er voor hen geen plaatsvervanging of opvolging wordt gevonden. Menig huisarts besluit te ontsnappen voor hij zelf verzuipt.

Als de wensen van de huisartsen ten aanzien van honorering (ook voor diensten) en kostenvergoeding niet spoedig worden ingelost, zullen weldra meer patiënten zonder huisarts zitten, want achterblijvende patiënten kunnen niet door de resterende collegae worden verzorgd.