Het is even doorbijten bij de Bristol-sound van Tricky

Tricky treedt vanavond op in de Melkweg in Amsterdam en op 16 november in Nighttown in Rotterdam.

Het had er alle schijn van dat 1995 het jaar van de Bristol-sound zou worden. De mix van hiphop-ritmes, lome baslijnen en dromerige samples uit film-soundtracks werd in het leven geroepen door de groep Massive Attack en groeide dit voorjaar met het verschijnen van de debuut-cd's van Tricky en Portishead uit tot een volwaardige stroming in de Engelse pop. De onbetwiste voorman van de muziekstroming uit de Engelse havenstad was rapper Tricky, die een belangrijk aandeel had in de tot standkoming van de beide cd's van Massive Attack en met het verschijnen van zijn solo-cd 'Maxinquaye' de opmerkelijkste Bristol-plaat van het jaar afleverde.

Erfgenamen

De geboorte van deze sound werd echter snel naar de achtergrond gedrukt door de opkomst van de Britpop. Geen week ging voorbij zonder een artikel over deze erfgenamen van de Beatles in de Britse popbladen. Met name de strijd tussen Oasis en Blur werd tot belachelijke proporties opgeblazen, terwijl de plaatverkopen omhoog schoten.

Toch is daarmee geenszins gezegd dat de Britpop ook in artistiek opzicht de interessantste van de beide nieuwkomers is. Zo werd het succes van de Britpop in belangrijke mate bepaald door de hype in de Britse pers, die iedere aanleiding aangrijpt om de illusie in stand te houden dat de gloriedagen van de Britse pop nog niet voorbij zijn. Daarnaast dankt de Britpop zijn populariteit eraan dat de songs duidelijk referen aan het werk van de Beatles en daarmee inhaken op een sound die tot het collectieve (pop)geheugen behoort.

Dat kan niet gezegd worden van de Bristol-sound. Vooral de muziek van Tricky is nauwelijks in woorden te vatten. Leunt het werk van Massive Attack nog op trance-dance en is bij Portishead dromerig het kernwoord, Tricky's composities zetten de luisteraar steeds op het verkeerde been. Vooral door de gelaagdheid van de songs blijven de nummers steeds nieuwe verrassingen opleveren.

Het dozijn songs op 'Maxinquaye' (een eerbetoon aan zijn moeder Maxine Quay) ademt een sfeer die vaak ten onrechte als ontspannen getypeerd wordt. Want onder en boven de traag vloeiende baslijnen kronkelen de surrealistische samples die de songs een vervreemdend en soms benauwend ('Strugglin') karakter meegeven.

Ook in de teksten van zangeres Martine en de raps van Tricky blijft er van het veronderstelde sprookjeslandschap weinig over. In scherpe bewoordingen schetst Tricky zijn levensverhaal. Het verlies van zijn moeder op vierjarige leeftijd, zijn tijd bij diverse gangs en zijn verblijf in de gevangenis vormen de voedingsbodem voor zijn raps: “Do you know what it's like to struggle? Have you ever had to struggle? Bored with the mundane they label me insane (but I think I'm more normal than most.” Geen lichte kost. Maar als de Britpop is als junkfood - even lekker en dan snel vergeten -, dan is de Bristol-sound van Tricky, zoals de Engelsen het zeggen, een acquired-taste: even doorzetten, maar dan ga je ook definitief voor de bijl.