Accentloos nederlands is het allerbelangrijkste

Naam: Caroline Naarding Bedrijf: Veronica Beslist over: omroepsters Benodigd diploma: geen diploma-eisen

Naarding bewaart bewaart al die brieven zorgvuldig. Niet dat je aan die foto's iets kunt zien, maar je kunt nooit weten of er ècht een talentje tussen zit. “Een kwart van de briefschrijvers komt in aanmerking voor een screentest. Die houden we twee keer per jaar, ook als er geen baan is.”

Veronica is een van de weinige omroepen die nog steeds omroepsters in dienst heeft. De EO heeft ze nog, en de Tros, maar verder zijn bij alle omroepen de omroepsters de deur uitgedaan. Uit bezuiniging, of omdat het gewoon niet meer modern leek om nog live programma's aan te kondigen of bij storingen in beeld te verschijnen. De televisiekijker van tegenwoordig hoeft per slot van rekening niet meer zo intensief te worden begeleid als vroeger het geval was.

Bovendien: nu de omroepen steeds meer moeten gaan samenwerken, is het op de publieke netten steeds meer de vraag wiens omroepster er moet zitten om een programma aan te kondigen. Een meisje dat er Vara uitziet kan geen VPRO-programma aankondigen, een meisje met een EO-look kan niet worden ingehuurd door de Avro. En om nu drie omroepsters per net klaar te hebben staan, dat is de meeste publieken toch iets te kostbaar.

Bij Veronica, sinds het najaar van vorig jaar commercieel, hebben ze dat probleem niet meer. Alle omroepsters, vier in totaal, stralen de hele dag het veronica-imago uit. Jong, snel en wild. De dames zijn bedoeld als 'service voor de kijker', zodat die 'een beetje contact houdt met Veronica' Ze zijn, net als Leontine Ruiters, een 'beetje het gezicht van Veronica'. Allemaal 'hebben ze iets waar Veronica voor staat'. Maar wat dat dan precies is, weet ook Caroline Naarding niet. 'Fris', zegt ze, en 'nuchter'. 'Een goede houding'. 'Uitstraling voor de camera'. En uiteindelijk, zuchtend: “er is geen recept. Ze moeten 'het hebben', en wat 'het is weet je hier na een aantal jaar. Maar ik kan niet zeggen: jong, blond, behoorlijke tieten en amandelvormige ogen.”

Wie wordt opgeroepen voor een screentest hangt dan ook niet af van de bijgesloten foto, maar van hun brief. Die moet qua spelling foutloos zijn. Want als de meiden kunnen spellen, is er ook redelijke kans dat ze hun Nederlands accentloos uitspreken. En dat is wel een van de allerbelangrijkste kenmerken.

“Die foto of die videoband doet er heel weinig toe. Soms zijn het vakantiekiekjes, soms heeeel professionele foto's. Maar voor een camera, vooral als die recht voor het gezicht van het meisje staat, ziet iedereen er toch heel anders uit dan in het echt. Bovendien: make-up doet ook heel veel.”

Verder kan alles. Te dik, te dun, het komt er maar net op aan hoe dat er on-screen uitziet. Het lelijkste meisje kan er voor de camera ineens uitzien als een enorme schoonheid. En andersom. Prachtige meisjes kunnen op televisie echt draken worden. Dan lijkt een rechte neus opeens krom, of zijn die prachtige ogen opeens schotelrond. Het enige wat telt is de videoband van de screentast. “Het enige waar de kijker op let is dat meisje. En of ze haar tekst wel goed uitspreekt. In twintig seconden televisie kun je ontelbaar veel fouten maken. Die worden de omroep aangerekend. 'Kijk nou, wat slecht', denken de mensen, ook al heeft de omroepster maar een keer 'uh' gezegd, of de titel van een film verkeerd uitgeproken.”

Caroline Naarding heeft er in de loop der jaren wel oog voor gekregen, voor wie er misschien op televisie mooi kan uitzien. Tien jaar werkt ze al bij Veronica, waar ze na een afgebroken studie 'per ongeluk inrolde'. Ze is er 'hoofd vormgeving'. In die functie gaat ze over decors, over promotiefilmpjes en ook over omroepsters. Die zijn onderdeel van de vormgeving. Ze zoekt ze overal, ook in het bedrijf zelf. De secretaresse zou best een goede omroepster kunnen zijn. Of de koffiejuffrouw. De baliemedewerkster. De postbode. “In principe zetten we nooit advertenties. Twee jaar geleden deden we dat een keer, dat leverde maanden werk op. Daar komt zo ontzettend veel op binnen.”

Heel veel sollicitanten, zegt Naarding teleurgesteld, hebben geen enkel idee dat omroepen een vak is. Die denken dat ze alles maar kunnen. Dat ze na een half jaar al een programma kunnen presenteren. Dat ze de tweede Caroline Tensen zijn. Terwijl een goede omroepster heel veel vaardigheden moet hebben: ze moet zo sterk in haar schoenen staan dat ze altijd live op televisie kan, dat het in één keer goed is. Dat niets de aandacht afleidt van wat ze te zeggen heeft. Ze moet ertegen kunnen dat ze maar heel even in beeld is, en de rest van de avond buiten beeld moet wachten op het moment dat er -heel misschien- een storing komt. Twaalf uur duurt een werkdag voor een omroepster, en al die twaalf uur moet ze aangekleed en geschminkt stand-by blijven. Om in totaal zo'n vijf minuten in beeld te verschijnen.

Toch is het kennelijk leuk werk, want de meiden blijven in de regel heel lang bij Veronica werken. Terwijl ze alle vier eigenlijk een ander vak hebben geleerd. Een van hen was ooit medewerkster bij de audiovisuele dienst van de Nederlandse Spoorwegen, een ander was fotomodel en een derde secretaresse bij het publieke Veronica. Heel soms stromen ze wel door naar het vak van presentatrice. Want, eerlijk is eerlijk, Naarding moet toegeven dat het inderdaad makkelijker is om via de ene baan bij de omroep in een andere te rollen.

Uit de screentests en de brieven komt in de regel heel weinig. De meeste kandidaten vallen af omdat ze er voor de camera gewoon niet goed genoeg uitzien. Of omdat ze hun Nederlands niet voldoende onder de knie hebben. Te onrustig zijn. “Nuchterheid is een van de grootste selectiecriteria”. Of als ze laten blijken dat ze binnen een half jaar een eigen show willen hebben.

Geen van de vier omroepsters die Veronica in dienst heeft is via een open sollicitatie en een screentest aan haar baan gekomen. Twee van de vier werkten al in een andere functie bij de omroep. De andere twee zijn via een advertentie binnengekomen. Toen Veronica nog advertenties zette. Naarding: “Je kunt het altijd proberen, maar er is heel weinig kans dat het echt wat wordt. Ik zou niemand de ambitie aanraden om omroepster te worden. Maar mocht je die toch hebben, dan is het waarschijnlijk de beste methode om vast in een andere baan bij de omroep te gaan werken. Als baliemedewerkster ofzo. Er zijn cursussen die opleiden tot televisiepresentator, maar die zijn heel erg duur en garanderen absoluut geen werk.”