Verwijten vliegen over en weer na afloop Gümüs-debat

Van onze parlementsredactie DEN HAAG - Tranen bij het GroenLinks-Kamerlid Oedayraj Singh Varma. Een arm van staatssecretaris Schmitz als troost om de schouder van Sipkes (GroenLinks) omdat ze hals over kop uit Ethiopië was teruggevlogen, om vervolgens een stemming te verliezen. GPV'er Van Middelkoop, die zich 'bitter' toonde over het stemgedrag van PvdA en D66. En PvdA'er Apostolou, die niets begreep van de opstelling van GPV en RPF.

Taferelen gisteren in de Tweede Kamer, na de stemming over het lot van de Amsterdams-Turkse familie Gümüs en andere illegalen in Nederland. In de volksvertegenwoordiging bleek uiteindelijk noch een meerderheid te vinden voor versoepeling van de illegalenregeling, noch voor een uitzonderingspositie voor alleen de familie Gümüs.

PvdA-Kamerlid Apostolou had het woensdag na afloop van het debat over de illegalenregeling al aangegeven. Als er geen Kamermeerderheid zou zijn voor versoepeling, dan zou zijn fractie, evenals D66, geen uitzondering maken voor de familie Gümüs alleen. “Dat is onrechtvaardig tegenover alle andere illegalen, die in een zelfde positie verkeren. Als we dit verliezen, dan verliezen we het voor allemaal. Ook voor Gümüs”, zei hij.

De afronding van het debat over de kwestie, gisteren, dreigde even nog een gênante wending te nemen. Voordat de Kamer toekwam aan een finaal oordeel over de zaak zelf, leek ze eerst nog af te stevenen op een peiling van de meningen over een ordevoorstel van Apostolou. Daarin bijgevallen door zijn D66-collega Dittrich pleitte hij ervoor om de volgorde te wijzigen waarin over de ingediende moties zou moeten worden gestemd. Eerst zou een motie van GPV en RPF in stemming moeten komen, daarna pas de motie van D66 en PvdA

De PvdA'er hoopte dat een andere volgorde de fracties van GPV en RPF ertoe zou kunnen bewegen om zich alsnog uit te spreken voor de motie van PvdA/D66 (versoepeling van de illegalenregeling) als hun eigen motie (alleen een uitzondering maken voor de familie Gümüs) zou zijn verworpen. De vijf stemmen van GPV en RPF waren absoluut nodig om de PvdA/D66-motie aan een Kamermeerderheid te helpen.

Zijn suggestie leidde tot een korte discussie in de Tweede Kamer. Maar toen voorzitter Bukman het voorstel van Apostolou in stemming wilde brengen, trok de PvdA'er zijn ordevoorstel in. Hij voelde haarfijn aan dat het geen pas zou geven als een beslissing over het lot van het Amsterdamse kleermakersgezin zou worden ontsierd door een voorafgaande stemming over een procedurele kwestie.

En dus werd er eerst gestemd over de motie van PvdA en D66. Daarin zou de Kamer zich moeten uitspreken voor een soepeler regeling, hopende dat het zo voor staatssecretaris Schmitz ook makkelijker zou worden om de familie Gümüs (die niet voldoet aan de geldende regeling) alsnog een verblijfsvergunning te geven.

De motie haalde het niet. PvdA, D66, GroenLinks, SP en de Groep Nijpels stemden voor, samen 68 stemmen. Maar tegen stemden 74 Kamerleden van CDA, VVD, SGP, RPF, GPV, CD, AOV en de eenmansfractie Hendriks. Het verschil was met zes stemmen nog wat groter dan zich in de aanloop naar het debat had laten aanzien. Lang zag het ernaar uit dat voor- en tegenstanders elkaar in evenwicht zouden houden en het al of niet aanwezig zijn van Kamerleden de doorslag zou moeten geven.

Met veel grotere meerderheid werd vervolgens een motie verworpen van GPV en RPF, waarin werd gevraagd de familie Gümüs, vanwege het bijzondere karakter van dit geval, in Nederland te laten. Alleen GPV, RPF, GroenLinks en de PvdA-Kamerleden Van Nieuwenhoven, Sterk, Verspaget en Oudkerk, bij elkaar 14 zetels, stemden hiervoor. Deze vier PvdA'ers deelden de hoop van GroenLinks, dat het alsnog verlenen van een verblijfsvergunning aan de familie Gümüs een precedentwerking zou hebben, hoewel dat geenszins de bedoeling was van de opstellers van deze motie.

De uitslag van de stemming leidde tot de nodige verwijten over en weer tussen GPV/RPF enerzijds en PvdA/D66 anderzijds. Apostolou zei de opstelling van GPV en RPF niet te begrijpen, omdat ze een kans hadden verspeeld de familie Gümüs in Nederland te houden. Met hun steun zou de stemverhouding 73 tegen 69 zijn geweest voor de motie van PvdA en D66.

Maar GPV-Kamerlid Van Middelkoop sprak van 'gespeeld onbegrip'. Als PvdA en D66 de familie in Nederland hadden willen houden, hadden ze voor de GPV/RPF-motie moeten stemmen, vond hij. “Deze partijen hadden eerst beter moeten nadenken voordat ze zich afgelopen zomer zo solidariseerden met de familie Gümüs”, aldus Van Middelkoop.

Staatstsecretaris Schmitz toonde zich verheugd dat er duidelijkheid is geschapen over de behandeling van witte illegalen. Ze zou bij een andere uitslag bij het kabinet een verruiming hebben bepleit. “Er had bij de Kamer beweging kunnen zitten. Maar uiteindelijk is niet gekozen voor een ander beleid”, aldus de staatssecretaris.