Nieuw minderhedenbeleid: meer halen uit de mogelijkheden van de mensen

Het minderhedenbeleid was gericht op 'zielige mensen' die uit het buitenland naar Nederland kwamen, zei voorzitter Jan Franssen deze week tijdens de nieuwjaarsbijeenkomst van Forum. Nu dat Instituut voor multiculturele ontwikkeling het eerste lustrum viert, zijn nieuwe uitgangspunten geformuleerd.

De jeugd heeft de toekomst en daarom moet de overheid minder geld steken in het compenseren van achterstanden van mensen die na een verblijf van enkele decennia eigen overlevingsmechanismen hebben. Forum-directeur Ahmed Aboutaleb legt uit.

Wat bedoelt Forum daar mee ?

We hebben de indruk dat we te veel naar de problemen binnen allochtone groepen hebben gekeken. Het beleid was er op gericht om te compenseren waar mensen tekortschieten. We hebben te weinig oog voor hun mogelijkheden gehad en te weinig gezien hoe we die kunnen uitbouwen. Of we dat nou niet konden, niet wilden of niet wisten. Ik vergelijk het wel met gehandicapten: als je niet kan lopen, is het soms verstandig te accepteren dat je met je benen weinig kan, maar met je armen des te meer. Dat moet je uitbuiten. In het gehandicaptenbeleid hebben we al veel eerder ontdekt dat je moet investeren in vitale vermogens. Misschien loont het niet, is het idee, te wachten op betaald werk, maar moet je je richten op het sociaal reactiveren van mensen, ze bij de samenleving houden.

U wijzigt de uitgangspunten van Forum omdat het overheidsbeleid te weinig heeft opgeleverd.

Nou, het was ook weer niet helemáál weggegooid geld. Het is de vraag hoe Nederland er uit had uitgezien zonder het integratiebeleid. Op het gebied van wonen is de situatie voor allochtonen met sprongen vooruitgegaan. De instroom bij het academisch onderwijs is verbeterd. En ik ben blij met de lijn van Vliegenthart en Van Boxtel. (De staatssecretaris van volksgezondheid en de minister van grote-steden- en integratiebeleid hechten belang aan de eigen verantwoordelijkheid van mensen. Allochtonen moeten volgens Van Boxtel niet als 'zielig' worden bestempeld, maar weerbaar en zelfredzaam zijn, zelf meewerken aan hun integratie, red.).

Maar er moet dus minder geld naar wat u noemt compensatie en meer naar jongeren ?

Een gulden kan je maar één keer uitgeven en dus moet je het accent gaan leggen op jonge potentiedragers. Allochtone jongeren die op hoog niveau zijn afgestudeerd, krijgen bijvoorbeeld nog moeilijk een baan. In 1998 was daar bij het trainee-programma van de overheid veel aandacht voor. Toen was er ineens een grote instroom van bijna tien procent van mensen van allochtone orgine. Vorig jaar dachten we: dat halen we dus op onze sloffen weer. Maar de resultaten vielen fors tegen. Er bestaan blijkbaar toch nog instrinsieke uitsluitingsmechanismen.

Aan jongeren kunt u dit natuurlijk goed uitleggen, maar hoe verantwoordt u dit tegenover oudere allochtonen, die hier al jaren wonen en bijvoorbeeld geen werk hebben en geen Nederlands spreken.

Ik zou willen dat er zoveel geld bij kwam, dat er geen geld bij de huidige groepen af zou moeten. Maar de bomen reiken nu eenmaal niet tot in de hemel. We gaan andere dingen doen met het geld. Voor de eerste generatie betekent dat misschien: taalbeheersing, vrijwilligerswerk. Misschien moet een 55-jarige Turk die analfabeet is -dat komt voor- aanvaarden dat hij geen baan zal vinden. Je kan daar als een soort Don Quichot tegen vechten, maar dat kost geld. Dat besteed ik liever aan beleidsdoelen, waarvan ik weet dat ze binnen een paar jaar renderend zijn voor de maatschappij en voor de groep zelf. Het heeft geen zin om jarenlang in therapie te gaan met een linkerarm die niet werkt.

Ouderen zullen toch het idee krijgen dat u ze in de steek laat.

Die indruk, dat we zwakkere migranten zouden loslaten, moet dus absoluut níet ontstaan. Het is een kwestie van én, én.

Maar je kunt, zoals u zei, een gulden maar één keer uitgeven.

Het is een kwestie van de goede prioriteiten stellen, die op termijn het meest opleveren. Uit SCP-onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat de meeste problemen in het onderwijs nog vóór de basisschool ontstaan. Als je daarin investeert, mag je hopen dat het aantal allochtonen in jeugdinrichtingen daalt. Wij doen met het nieuwe beleid recht aan de potenties binnen de groep, brengen die in beeld. Ook aan de onderkant, bij de kansarmen, zijn potenties aanwezig. Het is de kunst die op te sporen. Al is dat niet gemakkelijk.