Ultra-nationalist Seselj in toga

Eerst dissident, toen paramilitair, daarna vice-premier en straks ook nog hoogleraar, met als onderwijsopdracht 'politieke systemen'.

Seselj is voorzitter van de Servische Radicale Partij (SRS), bondgenoot van de Joegoslavische president Slobodan Milosevic en een van de meest omstreden politici in Servië. Een neo-fascist en een gek voor de een, een groot patriot voor de ander.

Dat is de bijzondere carriere van de Servische ultra-nationalist Vojislav Seselj. Binnenkort wordt hij benoemd tot professor aan de rechtenfaculteit van de universiteit van Belgrado, dit tot grote ergernis van serieuze academici in Servië

Tijdens de oorlog in Bosnië-Herzegovina was de aanstaand hoogleraar commandant van de 'Witte Adelaars', ook wel Cetniks genoemd: een militie met net zo'n inktzwarte reputatie als Arkans Tijgers. De Adelaars zouden massamoorden hebben gepleegd in Bratunac, Brcko, Prijedor, Visegrad, Zvornik en Bijelina.

Onbekend is of zijn naam op de geheime lijst van mogelijke oorlogsmisdadigers van het Joegoslavië-Tribunaal staat. Als het Tribunaal hem zou beschuldigen zou hij 'meteen zijn koffers pakken' en zich vrijwillig in Den Haag melden, pochte hij in 1996 in het weekblad Vreme.

Al weken deed in Belgrado het gerucht de ronde dat Seselj een professoraat zou krijgen. Het feit dat afgelopen donderdag hoogleraar internationaal recht Gaso Knezevic uit protest zijn ontslag indiende, is een signaal dat de zaak beklonken is. De professor zei dat zijn vertrek een verplichting was ,,tegenover mijn vrienden en collega's die van de faculteit zijn weggezuiverd''.

Het verzet heeft niet op de eerste plaats een wetenschappelijke achtergrond. Seseljs papieren zijn in orde. Hij studeerde rechten aan de universiteit van zijn geboorteplaats Sarajevo, waar hij bekendstond als een briljante student. Seselj interesseerde zich vooral voor het door Tito georganiseerde 'volksverzet' tegen de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog.

In 1981 was hij een van de jongste doctors van Joegoslavië. De profetische titel van zijn proefschrift luidde: 'De politieke essentie van militarisme en fascisme'. Drie jaar later belandde hij in de cel, toen de communistische machthebbers oordeelden dat hij met zijn Servische nationalisme een gevaar was voor de staat. Na zijn vrijlating werd hij in sommige westerse landen gefêteerd als 'dissident'.

De echte reden voor het ongenoegen in universitaire kring is de rol die Seselj speelt in de kneveling van de academische vrijheid in Servië. Op basis van een nieuwe wet op het universitair onderwijs, geïntroduceerd door Seseljs SRS, moest de afgelopen jaren de ene na de andere docent zijn biezen pakken. Wie weigerde loyaliteit te betuigen aan het regime werd vervangen door een 'politiek betrouwbare' collega.

De benoeming van Seselj is extra wrang omdat hij als lid van de raad van bestuur van de rechtenfaculteit persoonlijk leiding gaf aan de zuiveringsoperatie. Daarnaast wordt zijn professoraat gezien als het zoveelste voorbeeld van vriendjespolitiek op de universiteit. De voorzitter van de sectie constitutioneel recht, Ratko Markovic, is net als Seselj vice-premier in de regering.

Veel weerstand van de studenten zal er niet zijn. Volgens de studentenbeweging Otpor (Verzet) is de kritische student in Belgrado een zeldzaamheid aan het worden. Na de oorlog om Kosovo en de Navo-bombardementen heeft de universiteit de deuren wijd opengezet voor iedereen die wel eens een jaartje of wat van het grotestadsleven wil genieten.

,,Vorig jaar is het verplichte toelatingsexamen niet gehouden'', zegt een van de Otpor-leiders. ,,Redelijke cijfers op de middelbare school waren voldoende voor toelating. Met als gevolg dat de rechtenfaculteit nu 3000 eerstejaars heeft in plaats van duizend, zoals normaal is. De meesten zijn blij dat ze student zijn. Ze laten het wel uit hun hoofd te protesteren.''