Het lied van de slimme Vogel

“Het regent deze maand beleidsnota's in Den Haag. Onderminister Nuis maakt een nieuw Kunstenplan, dat vanaf volgend jaar de zaken voor veel kunstinstellingen voor de volgende vier jaar vastlegt. Ook ons orkest heeft zijn plannen ingediend en u raadt het al: we willen graag doorgaan waar we mee bezig zijn en willen dat produkt verder verbeteren. Daar is wat meer geld voor nodig, maar dan leveren we ook het orkest van de toekomst.”

Dat schrijft Casper Vogel als tweede alinea van het voorwoord in het programma-magazine van zijn orkest, het Noordhollands Philharmonisch. Of-ie een goed orkestdirecteur is, weet ik niet, maar schrijven kan-ie. Zijn inleidende stukjes zijn iedere keer columns gelijk. Lees maar hoe hij in zijn derde alinea tegen die beleidsplannen aankijkt:

“Een stroom van woorden, je moet er niet aan denken. Allemaal hetzelfde jargon. Arme officials, bobo's, hoogwaardigheidsbekleders, lobbyisten, opinieleiders, commentatoren, analisten, besluitvoorbereiders, -afmakers en -ongedaanmakers, die dreigen te vergrauwen en verpieteren tussen hoge stapels woorden. Woorden die allemaal op elkaar lijken.”

Het woord 'journalisten' komt in de opsomming niet voor (of Vogel rubriceert ons onder 'opinieleiders', 'commentatoren', alias 'analisten'), maar ik kan u verzekeren dat het niet alleen in Den Haag maar ook bij de kranten regent: diezelfde beleidsnota's.

Sommige instellingen sturen de nota's met een simpel briefje er bij toe; of je krijgt een exemplaar in de hand gedrukt bij de première zoals de Nederlandse Opera deed. In de pauze gauw gekeken; ja hoor: de Opera steekt de hand in eigen boezem en komt tot inkeer: 'na de 'Ring' zal een sterk accent komen te liggen op de Italiaanse opera, om de balans te herstellen na een periode waarin, ten koste van het Belcanto, relatief veel Duits en modern werk is uitgevoerd'. Zo, dat is een schuldbekentenis! Helaas staat er niet bij dat Nelly Miricioiu eindelijk als een ster in het Muziektheater zal komen stralen.

Een enkeling (het Muziekcentrum van de Omroep) noodt de journaille aan den dis om 'over dit plan met u van gedachten te wisselen' (ooei, oei, de opinieleiders lekkere hapjes in de mond stoppen, goed wijntje er bij....; neen, ik ga niet). het Koninklijk Concertgebouworkest meldt chique dat het beleidsplan zal worden aangeboden gelijk met de plannen voor het seizoen 1996-97; of we maar tot half februari willen wachten.

Het Noordhollands Philharmonisch was niet alleen de eerste toezender, maar ook de slimste. Toch een goeie directeur, die Vogel. Hij stuurde een fax met de korte inhoud, waarin iets prikkelends verpakt zat over het ombouwen van vaste banen tot 'vaste freelance medewerkers'. Dat is nieuw, dan bel je, de man vertelt nog wat, en je hebt een eigen bericht. En hij, de gewenste publiciteit. De slimme Vogel.

'Woorden die allemaal op elkaar lijken', schreef Vogel. Lees: '...de bereikte kwaliteit consolideren en - waar enigszins mogelijk - versterken en verbeteren.' (De Nederlandse Opera). Lees: '...primair het bereikte artistiek niveau te consolideren en verder uit te bouwen' (Nationale Reisopera). En iedereen wil natuurlijk méér geld: De Nederlandse Opera: ten minste 2,2 miljoen gulden, maar liever nog 1,5 miljoen er bij; Nationale Reisopera 2,8 miljoen er bij. Het plan van Opera Zuid regende nog niet neer op het bureau, maar een miljoentje er bij ligt in de verwachting. Alleen voor opera, drie instellingen, dus 7 à 8 miljoen meer. Een greep uit de vele orkesten: het Residentie Orkest (het beleidsplan kan wedijveren in opzet met de jaarrekening van menige n.v.) ziet de subsidiedekking stijgen van 12,9 miljoen in 1997 tot 14,1 miljoen in 2000. Kassa Nuis.

En alle kunstbedrijven dragen edele argumenten aan. Vogel somt ze mooi op in zijn column: 'multicultureel, marktgericht, op jongeren gericht, publieksgericht, behoudend en toch ook vernieuwend...'

Kent u het lied van de slimme Vogel? Hij zingt: 'O Nuis, het is nergens pluis: Orkest van de Achttiende Eeuw, Orkest van de Negentiende Eeuw, Orkest van de Twintigste Eeuw, Ensemble van de Eenentwintigste Eeuw. Neen, zie dan ons: Het Orkest van de Toekomst. Geef ons de miljoenen, o Nuis'.