Erger kan die crisis niet worden, dat kan ik niet hebben

Naam: Kim Che-hwe Leeftijd: 38 Huwelijkse staat: Gehuwd, twee kinderen Functie/beroep: Bakker

Wat merkt u van de crisis?

Ik ben er enorm op achteruit gegaan. Een Koreaans gezegde luidt: rijst maakt je sterk. Dus mensen bezuinigen eerder op brood dan op rijst, alhoewel een maaltijd met rijst gemiddeld duurder is. Ik moet het vooral hebben van klanten die langs lopen en even snel een broodje kopen, bijvoorbeeld gevuld met wandoogong (zoete bonenpasta). Maar doordat mensen minder te besteden hebben, is mijn omzet gehalveerd. En dat terwijl de prijzen van meel, suiker en andere grondstoffen met veertig tot zestig procent zijn gestegen. Dat komt door de gekelderde won: meel en suiker zijn importproducten.

Of ik mijn assortiment heb aangepast? Nee, dat doe ik niet, dan sluit ik net zo lief de zaak maar helemaal. Ik bak wel minder, maar verder zou ik niet weten wat ik moet aanpassen om het hoofd boven water te houden. Ik zal toch meel en suiker moeten kopen om broodjes te maken, nietwaar?

Hiervoor zat ik in onroerend goed. Maar ik was niet erg succesvol en je hebt daar te maken met hoge risico's. Deze bakkerij heb ik geopend om mijn gezin meer zekerheid te bieden. Maar tja. . .

Is het ergste achter de rug, of wordt het nog erger?

Het zou stom zijn te denken dat het erger wordt. Dan kun je de tent wel sluiten. Daar wil ik niet aan denken. Ik denk niet dat het erger wordt.

Wie zijn er schuldig aan de crisis?

De jonge generatie, die is verwend door te veel geld. Ze kopen maar buitenlandse producten, zonder oog te hebben voor de waarde van hun geld. We hebben veel te veel geïmporteerd, en veel te weinig geëxporteerd, en daarom zijn de buitenlandse schulden ons boven het hoofd gegroeid.

Bij jullie in het Westen wordt de jeugd nog de waarde van geld bijgebracht. Bij ons niet. Hier hebben jongeren wel de mond vol over politiek, maar ze snappen niet hoe zij zelf de maatschappij beïnvloeden. Ze gaan zich te buiten aan excessieve statussymbolen: buitenlandse merkkleding, merkschoenen, in plaats van Koreaanse.

Wat vindt u van Kim Dae-jung?

Ik ben blij dat hij president is geworden. De buitenwereld kent hem en hij kent de buitenwereld. Hij heeft in Amerika gewoond. Zo'n man is precies wat we nodig hebben, nu we af moeten van onze gesloten economie en ons moeten openen naar de buitenwereld. En Kim weet ook veel van economie, daar heeft hij in Amerika een boek over geschreven. De mensen staan allemaal achter hem, nu we in crisis verkeren. Ik ook, ik hoop dat hij de crisis kan oplossen.

Te oud? Welnee: kijk maar naar China, daar zijn de leiders ook allemaal oud. En wat te denken van Kohl en Mitterrand?

Vindt u hereniging met Noord-Korea belangrijk?

Jazeker. Maar eerst moeten Noord en Zuid veranderen. We moeten meer met elkaar praten, en handelen. Noord-Korea is altijd gesloten geweest, en ze zijn daar misschien wel bang voor ons. Logisch: ze kennen ons niet. We moeten ons niet opdringen, dat vindt president Kim ook. Misschien is Noord-Korea nog niet klaar voor ons. Dat moeten we dan respecteren.