Niets

J. J. Voskuil gaat ons met 5 500 bladzijden verblijden. 'Het bureau' beslaat de periode 1957-1987, exact de dertig jaren waarin Voskuil als volkskundige werkzaam was aan het P. J. Meertens-Instituut.

Na 'Bij nader inzien' (1963) is er van de schrijver 'niets meer verschenen', meldde het ANP. Toch merkwaardig. Voskuil zou dertig jaar hebben zitten niksen op het instituut dat hem kennelijk inspireerde tot zo'n omvangrijke roman. Zo is het niet. Het Volkskundig Bulletin van 1988 bevat een bibliografie die precies vertelt wat Voskuil beroepsmatig uitspookte: hij schreef 5 boeken, 58 artikelen, 221 recensies. Bekend is 'Van vlechtwerk tot baksteen, geschiedenis van de wanden van het boerenhuis in Nederland' uit 1979. De titels van Voskuils publikaties zijn zakelijk. Toch roepen ze soms literaire associaties op. Wie denkt bij 'Kinderschrik in het korenveld' niet aan J. D. Salingers 'The Catcher in the Rye'? Wie vermoedt in 'De obscene grap' niet een verwijzing naar Kundera? Is 'Brandts Buys en de schim van Uilkema' niet de perfecte titel voor een in het noorden gesitueerde streekroman?

Voskuil heeft niet 'niets' geschreven. Maar literatuur en wetenschap zijn - de nominaties voor de AKO-prijs '95 ten spijt - gescheiden werelden. Voskuils beroepsmatige publikaties tellen zo'n 1 400 bladzijden, inclusief recensies hooguit een paar honderd meer. Wat hij literair (niet) over zijn werk te melden heeft, beslaat zeker drie keer zoveel pagina's. De verbeelding wint het van de wetenschap.