Kok onder vuur

Premier en PvdA-voorman Kok is in de aanloop naar het congres van zijn partij, vandaag in Zwolle, van diverse kanten onder vuur komen te liggen. Allereerst was er het felle verzet van de PvdA-fractie in de Eerste Kamer tegen het plan tot afschaffing van de Ziektewet, al gingen de sociaal-democratische senatoren daar deze week uiteindelijk toch mee akkoord.

Vervolgens begonnen PvdA-afdelingen zich te roeren. In die reacties klonk bezorgdheid door over het sociale gezicht van de partij. Is niet eerst een grondige herbezinning nodig op de voorgenomen plannen tot herziening van de sociale zekerheid, voordat die plannen worden uitgevoerd?

Aan de andere kant bestookte VVD-leider Bolkestein - gisteren via een artikel in de Volkskrant - de aanvoerder van het kabinet met kritiek. De paarse coalitie dreigt te gaan lijden aan metaalmoeheid. Met de aanpassingen van de sociale zekerheid gaat het juist allemaal te langzaam.

Kok heeft inmiddels krachtig stelling genomen tegen alle kritiek. De verwijten van Bolkestein zijn daarbij nog het makkelijkste van hem afgegleden. Kok schilderde de VVD-leider af als een schrijftafelgeleerde, die schromelijk onderschat hoeveel moeite en tijd het kost om in de Nederlandse samenleving een draagvlak te verwerven voor de ingrijpende wijzigingen in de sociale zekerheid die op stapel staan. Het massale verzet van maatschappelijke organisaties aan de vooravond van het debat in de Eerste Kamer maakte nog eens duidelijk dat dat inderdaad geen gemakkelijke opgave is.

Veel dieper toont de premier zich geraakt door de kritiek uit eigen kring, dat het kabinetsbeleid niet sociaal zou zijn. Die geraaktheid is begrijpelijk. Kok wijst er terecht op dat de PvdA anderhalf jaar geleden willens en wetens heeft ingestemd met een regeerakkoord waarin de hervormingsplannen waren opgenomen. Of is dat de PvdA in de euforie over het feit dat ze na 21 jaar weer een premier mocht leveren ontgaan?

Instemmen met het regeerakkoord betekent niet dat niet mag worden nagedacht over een zo sociaal mogelijke uitvoering van die hervormingsplannen. Maar Kok mag verwachten dat zijn partij hem op de hoofdlijnen van het beleid steunt. Als de PvdA dat in meerderheid niet meer kan, dan zit er maar één ding op: uit het kabinet stappen.