In de dienstverlening wordt het meest gepiekerd

Werknemers in de dienstverlening piekeren veel, in de industrie is de onzekerheid over de toekomst groot en in de gezondheidszorg zijn de klachten over lichamelijke inspanning het hevigst. Het zijn een paar van de eerste - nog globale - conclusies uit onderzoek naar stress onder werknemers. De gegevens komen van de Stichting Kwaliteitsbevordering Bedrijfsgezondheidszorg (SKB), waarbij ruim zestig bedrijven zijn aangesloten.

De stichting geeft een vragenlijst uit om stress op het werk, oorzaken en gevolgen te meten. Inmiddels hebben meer dan vijftig arbodiensten de lijst - op verzoek van hun klanten - gebruikt. Het heeft de SKB tot nu toe meer dan zeventigduizend data opgeleverd. De cijfers worden gebruikt bij het grootschalige onderzoek naar werkstress dat momenteel plaatsvindt in samenwerking met de Groningse Universiteit.

Uit de eerste cijfers komt niet louter slecht nieuws. Zo zegt slechts negen procent van de ondervraagde werknemers geen plezier te hebben in het werk. Eén op de twintig ziet tegen het werk op. Op de vraag of de eigen opvattingen stroken met die van het bedrijf, antwoordt 44 procent 'nee'. Een derde geeft aan dat de organisatie hen niet echt ter harte gaat.

Werken gaat de meesten niet in de kouwe kleren zitten. Ruim een kwart zegt aan het eind van de werkdag op te zijn. Een kwart komt pas echt tot rust op zondag. Ruim de helft denkt er wel eens aan van baan te veranderen, twaalf procent is van plan dat nog het komende jaar te doen.

Ook zijn werknemers de bedrijfsbeslommeringen niet kwijt als ze thuis zijn. Bijna een kwart maakt zich na werktijd zorgen over het werk, ruim een derde kan het niet gemakkelijk van zich af zetten. 's Nachts wakkerliggen van het werk is ook geen uitzondering: negen procent maakt dat vaak mee. R. Fortuin van SKB erkent dat stress op het werk moeilijk te meten is. “Maar je kunt goed verschillen waarnemen. Als de ene sector of afdeling hoog scoort en de andere laag ten opzichte van het gemiddelde, is er iets aan de hand in de organisatie. Als het alleen aan de stressbestendigheid van de werknemers zou liggen, zouden de uitkomsten overal ongeveer hetzelfde moeten zijn.” Fortuin wil niet spreken van 'werkdruk'. “Het probleem is niet de werkdruk, maar psychische problemen op het werk. Het begrip werkdruk wordt erg gemakkelijk gebruikt, maar het is maar één van de dingen waardoor mensen uit balans raken.”

In plaats daarvan meet SKB de 'psycho-sociale arbeidsbelasting'. Niet alleen de hoeveelheid werk en het tempo komen aan de orde, maar ook zaken als de relatie met collega's en de chef, toekomstperspectief en piekeren over het werk.