VN-chef achter Frans interventieplan

New York (AFP, Reuter, ANP) - De secretaris-generaal van de Verenigde Naties heeft gisteren in een brief aan de Veiligheidsraad zijn steun uitgesproken voor een strijdmacht in Oost-Zaïre en opgeroepen de “genocide door uithongering” te stoppen. De V-raad boog zich vannacht over een resolutie, waarin een mandaat voor een internationale strijdmacht wordt gegeven.

Boetros Boetros-Ghali vindt het Franse voorstel tot ingrijpen vooralsnog het beste, dat deze week is ingediend bij de VN. Op de Brits-Franse top in Bordeaux schaarde Groot-Brittanië zich achter het Franse initiatief om in te grijpen.

De VN hebben volgens een Italiaanse diplomaat in de Rwandese hoofdstad Kigali onderhandeld met de Tutsi-rebellen uit Zaïre en de door Tutsi's gedomineerde Rwandese regering. De door Rwanda gesteunde rebellen zijn sleutelfiguren voor het slagen van een eventuele humanitaire interventie. Die operatie moet het leven redden van ruim een miljoen uitgeputte Rwandese Hutu-vluchtelingen in de Zaïrese provincies Noord- en Zuid-Kivu.

De rebellen zijn in belangrijke mate verantwoordelijk voor het opjagen van de Hutu-vluchtelingen, vorige maand, uit hun oorspronkelijke kampementen langs de Rwandese grens. In het noordoosten van Zaïre hebben de rebellen de voor noodhulp strategische plaatsen Goma en Bukavu in handen. Ze blokkeren de grens tussen Rwanda en Zaïre, wat hulpverlening onmogelijk maakt.

De Rwandese president Bizimungu zei gisteren dat Frankrijk niet moet meedoen aan een internationale 'neutrale strijdmacht'. De regering in Kigali ziet Parijs als tegenstander van de Tutsi-minderheidsregeringen. Frankrijk is een drijvende kracht achter internationaal ingrijpen.

Er zijn problemen genoeg bij het inrichten van de hulpoperatie. Zo is er bijvoorbeeld onenigheid over het doel van de actie. Zaïre en de Verenigde Staten willen de gevluchte Hutu's via 'veiligheidscorridors' meteen terug leiden naar Rwanda. Maar Frankrijk meent de vluchtelingen terug te moeten brengen naar veilige gebieden of kampen, omdat Parijs het Tutsi-regime in Kigali wantrouwt. VN-gazant Raymond Chrétien sprak gisteren van "vrijwillige terugkeer" van de vluchtelingen.

De Franse president Chirac en de Britse premier Major gingen in Bordeaux expliciet in op het doel van de operatie. In een gezamenlijke verklaring heet dat zij met een interventie humanitaire hulp willen bieden. Het uiteindelijke doel van hulp aan de regio is weliswaar de terugkeer van de vluchtelingen, maar volgens de twee leiders moet er dan eerst een politieke oplossing komen met de regeringen in de regio. Die oplossing bestaat eruit dat de Tutsi's de macht delen met de meerderheid van de Hutu's.

De gevechten in het Rwandees-Zaïrese grensgebied laaiden gisteren weer op. De op drift geraakte Hutu-vluchtelingen bezwijken ondertussen massaal aan voedsel- en watergebrek en uitputting. Het Wereldvoedselprogramma van de VN waarschuwde gisteren dat zeker 80 000 kinderen onder de drie jaar in de komende week overlijden als de wereld niets voor de rondstrompelende vluchtelingen doet.

Transport

De Belgische regering heeft gisteren besloten vier militaire vliegtuigen in te zetten voor het vervoer van hulpgoederen voor de vluchtelingen en ontheemden in Oost-Zaïre. De toestellen, van het type Hercules C-130, vertrekken zaterdag van de luchthaven Melsbroek bij Brussel naar het Italiaanse Pisa waar ze de goederen aan boord nemen. Daarna vliegen ze door naar Entebbe in Oeganda. De bedoeling is dat de vier voorlopig een soort pendeldienst tussen de twee plaatsen onderhouden. Brussel weigert troepen te leveren voor een interventiemacht, omdat dit de relatie met Zaïre, voormalige Belgische kolonie, zou verstoren.