Advocaat Papon: proces verzetsman is historische absurditeit

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - Frankrijks enige aangeklaagde oorlogsmisdadiger, oud-minister Maurice Papon, heeft gisteren een laatste poging gedaan om een proces te vermijden. De 87-jarige Papon zou zelf naar het gerechtshof komen om zijn zaak te bepleiten, maar liet op het laatste moment het werk aan zijn advocaten over.

Papon wordt ervan beschuldigd dat hij tussen 1942 en 1944 als medewerker van het Vichy-regime zorgde voor het transport van 1 690 joden naar het doorgangskamp Drancy bij Parijs, vanwaar de treinen verder gingen naar concentratiekampen als Auschwitz. Papon leidde destijds in Bordeaux 'de dienst joodse kwesties' en was daarom 'medeplichtig aan arrestaties, vervolgingen, moorden en pogingen tot moord op last van de Duitse autoriteiten'.

In september vorig jaar besloot het hof van beroep in Bordeaux dat Papon de komende herfst veroordeeld zou worden voor misdaden tegen de mensheid. Na Paul Touvier die levenslang kreeg in 1994 en in zijn cel stierf, zou Papon de tweede Fransman zijn die hiervoor voor het gerecht zou moeten verschijnen. René Bousquet, een goede vriend van president François Mitterrand die op de nominatie stond voor een dergelijk proces, werd in 1993 door een geestelijk gestoorde vermoord. Wel werd in 1987 in Lyon de Duitser Klaus Barbie, bijgenaamd de 'slachter van Lyon', voor oorlogsmisdaden tot levenslang veroordeeld.

Maurice Papon was onder het met de nazi's collaborerende Vichy-regime secretaris-generaal van de prefectuur Gironde, het gebied rond de stad Bordeaux, en zou daar opdracht hebben gegeven tot de deportatie van joden, onder wie veel bejaarden en 223 kinderen. Deze zelfde Papon maakte na de oorlog een schitterende carrière en bracht het zelfs tot minister van begrotingszaken. Hij was onder andere prefect in het Algerijnse Constantine en was eind jaren vijftig hoofd van politie in Parijs. In de politiek was hij een 'kameleon': voor de oorlog radicaal-links, tijdens de oorlog marechalist (aanhanger van Pétain), na de oorlog gaullist.

Pas in 1981 bracht het satirische weekblad Le Canard Enchaîné de zaak aan het rollen. Vijftien jaar lang lopen er nu al procedures tegen Papon. Drie achtereenvolgende rechters van instructie hielden zich met de zaak bezig. Duizenden pagina's dossiers met veel belastende verklaringen uit de oorlogstijd hebben de Franse justitie ervan overtuigd dat Papon voor de rechtbank verantwoording over zijn daden zal moeten afleggen. Maar steeds wisten Papon en zijn advocaten de zaak te rekken.

Onder het veertienjarig presidentschap van François Mitterrand kwam het niet tot een veroordeling. Mitterrand, die ook een tijd heeft samengewerkt met het Vichy-bewind, zou er zelf voor hebben gezorgd dat de zaak werd gerekt.

Na de oorlog zei Papon dat hij onder het Vichy-regime veel Fransen had beschermd tegen de willekeur van de Duitsers en verzetstrijders van valse papieren had voorzien. Ook zou hij joden - vooral notabelen - het leven hebben gered. In 1943 ging Papon naar eigen zeggen bij het Franse verzet. Zijn advocaat Jacques Bore noemt het een 'historische absurditeit' een proces te beginnen tegen een verzetsman.

Openbaar aanklager Jean-Pierre Dintilhac zei gisteren dat het hooggerechtshof niet akkoord moet gaan met Papons verzoek om vrijuit te kunnen gaan. Alleen al uit eerbied voor de slachtoffers moet Papon antwoorden op vragen over de misdaden tegen de mensheid, aldus de aanklager.

Op 23 januari zal het Franse hooggerechtshof uitspraak doen en zal bekend worden of de zaak tegen Maurice Papon doorgezet zal worden.