Boris Jeltsin negeert Amerikaans verzoek en gaat naar Iran

MOSKOU (AFP, AP) - De Russische president Boris Jeltsin zal nog dit jaar een bezoek brengen aan Iran. Jeltsin negeert hiermee het Amerikaanse advies om het bewind in Teheran te isoleren. Het Witte Huis reageerde gisteravond 'bezorgd' op Jeltsins plannen en het aanhalen van de banden tussen de twee landen.

Het Iraanse persbureau Irna is zeer enthousiast over Jeltsins komst en spreekt over een “nieuw hoofdstuk” in de betrekkingen tussen Iran en Rusland. Het bezoek staat, naar verluidt, voor de komende herfst op het programma. De aankondiging valt des te meer op, omdat Washington eerder deze maand Iran brandmerkte als een paria-staat en strafte met een handelsembargo. De Amerikaanse pogingen om Teheran te isoleren wilden echter niet lukken. Op de top in Moskou probeerde de Amerikaanse president Bill Clinton Jeltsin er tevergeefs van te weerhouden twee kerncentrales aan Iran te leveren. Jeltsin wilde slechts beloven de levering van gascentrifuges voor verrijking van uranium op te schorten.

Moskou trekt zich weinig aan van de Amerikaanse zorgen. De Russische minister van kernenergie, Viktor Michailov, kondigde gisteren zelfs een nieuw plan aan voor nucleaire samenwerking tussen Moskou en Teheran. Eind dit jaar hopen Rusland en Iran een contract te tekenen voor de bouw in Iran van een onderzoeksreactor die werkt op basis van hogedruk-water. Michailov zei dat Moskou niet van plan is de samenwerking met Iran op het gebied van kernenergie te verminderen.

Iran beschikt al over een experimentele kernreactor met een vermogen van 5 megawatt. Deze leverden de Verenigde Staten aan de universiteit van Teheran vóór de islamitische revolutie van 1979. Ook heeft Iran de beschikking over drie kleine onderzoeksreactoren in het nucleaire centrum in Isfahan.

De betrekkingen tussen Moskou en Teheran zijn de laatste jaren aanzienlijk beter geworden. Onder het bewind van shah Mohammad Reza Pahlavi, een fervente aanhanger van de VS, waren de betrekkingen uiterst koel. Na de Iraanse revolutie van 1979 bleef de relatie stroef, vooral toen het fundamentalistische regime van ajatollah Khomeini in 1981 een onderdrukkingscampage begon tegen de Tudeh, de Moskou-gezinde Iraanse communistische partij.

Sinds het Sovjetleger zich in 1989 uit Afghanistan terugtrok en de toenmalige Sovjetpresident Michail Gorbatsjov de politiek opengooide is het tij gekeerd. In juni 1989 bracht de Iraanse president Hashemi Rafsanjani, toen nog parlementsvoorzitter, een bezoek aan Moskou. Bij die gelegenheid werden miljardenovereenkomsten gesloten voor wapenleveranties en economische samenwerking.