SYLVIA ZOEKT EEN NIEUWE UITDAGING

Sylvia Tóth, directeur-eigenaar van het uitzendbureau Content, maakte deze week bekend dat zij het overgrote deel van haar aandelenpakket van de hand doet. Haar belang in Content neemt daarmee af van een kleine 51 procent tot hooguit tien procent. Geschat wordt dat de verkoop haar een slordige 150 miljoen gulden gaat opleveren. Tijd voor iets nieuws?

Sylvia Tóth was de eerste vrouw die een beursgenoteerde onderneming in Nederland leidde en de eerste die binnenkwam in het mannenbolwerk van de voetbalbond KNVB. Haar uitzendbureau Content was haar leven, haar thuis. Ze zou het nóóit verkopen. Dat zou de droevigste dag van haar leven zijn.

Toch doet zij nu het grootste deel van haar aandelen van de hand. Een verkoop die haar in één klap 150 miljoen gulden zou kunnen opleveren. Op 52-jarige leeftijd kan ze de rest van haar leven rentenieren. Ze zal dat niet doen. Daarvoor is ze te energiek en onrustig. De vraag is dan ook niet òf zij iets nieuws gaat doen, maar vooral wàt zij van plan is.

Tóth is in Nederland een fenomeen. Door mannen aanbeden, bewonderd door vrouwelijke carrièrejagers en tegelijkertijd verafschuwd door feministen die haar verwijten te weinig op te komen voor de vrouwenemancipatie. De Content-topvrouw houdt van sport en van snelle auto's. Als tienermeisje koos ze haar vriendjes al uit op het type auto dat ze reden. Ze gaat graag naar voetbalwedstrijden, maar haar grote liefde is tennis. Het leukste uitstapje van het jaar noemt ze steevast het Engelse Wimbledon-toernooi. Tóth heeft één aandeel in het Wimbledon-stadion en daardoor recht op het bijwonen van twee wedstrijden.

Al meer dan twintig jaar is ze directievoorzitter van het uitzendbureau en al tien jaar een bekende Nederlander. Nog steeds heeft ze de uitstraling van een charmante, maar vooral verlegen en onzekere vrouw. Gekleed in keurige blauwe rokken met hoge hakken en steevast versierd met glinsterende sieraden, oogt ze vooral als echtgenote van een rijke man die beschermd moet worden tegen de grote boze buitenwereld. Een uitstraling die effect sorteert. Zelfs de meest zakelijk, botte of norse ondernemer kan in haar nabijheid op slag veranderen in een galante en vriendelijke man.

Als directievoorzitter leidt ze haar bedrijf met vaste hand. Ze begon met 100 werknemers, maar inmiddels is Content Beheer uitgegroeid tot een concern met 1 600 werknemers. Ze is de baas, neemt het liefst zelf alle beslissingen, ook als ze over details gaan. Met delegeren heeft ze moeite. Zakenlunches kent Content niet. Dat beschouwt ze als als tijdverspilling. Ze is ongeduldig en eigenwijs. Maar die eigenschappen nemen haar werknemers voor lief. Want Tóth weet tegelijkertijd haar personeel met respect en humor te behandelen. We zijn één grote familie, is een van haar geliefde uitspraken.

Haar succes is een mengeling van geluk, doorzettingsvermogen, hard werken en veel opofferen geweest, zo heeft Tóth de afgelopen jaren in menig interview uiteen gezet. Want in tegenstelling tot de meeste topondernemers van Nederland schuwt ze de publiciteit niet. Ze is zelfs bereid breed uit te meten over haar persoonlijke leven. Deels uit ijdelheid, maar onbeschaamd geeft ze ook toe dat de gratis publiciteit het bedrijf de afgelopen jaren veel advertentiegeld heeft gescheeld. De naamsbekendheid van Content is vele malen groter dan de omzet (316 miljoen) van het bedrijf rechtvaardigt.

Een van haar drijfveren is dat ze nooit afhankelijk wil zijn van anderen, emotioneel noch financieel. Zo weigerde ze om die reden in te gaan op het aanbod van haar voormalige echtenoot, een rijke Amerikaan, om Content voor haar te kopen. Toóh moest en zou haar succes op eigen kracht bereiken. En toen dat in 1985 lukte, verklaarde ze uit de grond van haar hart nooit meer een baas boven zich te zullen dulden. Op de verbazing die zo'n opmerking teweeg bracht, zei ze: “Dat heb ik overgehouden uit mijn jeugd.” Haar kinderjaren waren niet gemakkelijk.

Sylvia Catharina Tóth werd in 1944 geboren in Den Haag als dochter van een Frans-Nederlandse moeder en Hongaarse muzikant. Hun huwelijk liep spaak toen ze vier was. De zigeuner wilde niet aarden als burgerman. Haar vader koos voor het zwervende muzikantenleven èn een andere vrouw. Hij wilde ook niets meer met de kinderen te maken hebben. Over de pijn die dat teweeg heeft gebracht, praat ze nooit publiekelijk. Wel vertelde ze aan weekblad Elsevier dat ze haar vader na diens vertrek nog één keer heeft gezien. “Ik fietste met mijn moeder naar een restaurant in Warmond. Toen we binnenkwamen, zag ik op een podiumpje een mooie zigeuner staan. Hij speelde prachtige muziek en even later speelde hij voor ons. Dat beeld neem ik mee tot in mijn graf.”

Haar moeder hertrouwde met een 25 jaar oudere man. Die gaf zijn stiefkinderen een harde en strenge opvoeding. Op Tóths slaapkamer had hij zijn belangrijkste levensles opgehangen: Niet zeggen, maar doen. “Die man heeft de juiste waarden voor ons eventjes duidelijk op hun plaats gezet. Streng maar rechtvaardig, maar vooral heel erg streng”, typeerde ze haar pleegvader. Het gezin was arm en door hun wat donkere huidskleur werden Tóth en haar broer het mikpunt van spot. Als kinderen werden ze gedwongen voor zichzelf te knokken. Daardoor ontwikkelde zij een vechtersmentaliteit en een doorzettingsvermogen, eigenschappen die haar later goed van pas kwamen.

Haar pleegvader haalde de kinderen op hun vijftiende van school. Ze moesten gaan werken voor de kost. Een opleiding konden ze net zo goed in de avonduren volgen, stelde hij. Tóth ging werken als uitzendkracht en deed in de avonduren het lyceum. Daarna volgde de studie psychologie, die ze overigens niet afmaakte. In 1964 kwam ze terecht bij Content, opgericht door een oud-klasgenoot van het avondlyceum.

Het was de pionierstijd voor het uitzendwezen. Want uitzendwerk werd beschouwd als een moderne vorm van slavernij en uitbuiterij. Maar tegen de gevestigde orde en de woede van de vakbonden in, groeide het uitzendwerk in Nederland als kool. Content opende steeds meer vestigingen in het land. Tóth was op eigen verzoek een soort manusje van alles bij het bedrijf: ze vulde de tijdelijke gaten bij de vestigingen op. Zo leerde ze alle onderdelen van het uitzendwerk kennen: de administratie, de werving en de selectie. Ze begeleidde de uitzendkrachten en trok erop uit om bij bedrijven klanten te werven. Vlak nadat ze haar kandidaats psychologie had gehaald, besloot oprichter Paul Hessing Content te verlaten. Hij wilde het liefst van Content af.

Als 28-jarige kreeg Tóth het verzoek directeur te worden. En alhoewel ze later toegaf ervan overtuigd te zijn dat het experiment zou mislukken, waagde ze tegen alle negatieve adviezen in, de grootste gok van haar leven. In Het Parool zei ze hierover: “Ik wist zeker dat ik zo'n kans nooit meer zou krijgen. Dan maar onderuit gaan... Het is een droom geweest. Als ik niet zo'n bedrijf had gekregen om uit te bouwen, had ik waarschijnlijk nooit ontdekt wat ik allemaal kan.”

Ze werd directeur van een bedrijf met - toen - vijftien kantoren en honderd werknemers. Meteen stelde ze een verbod in op het houden van huisdieren in de vestigingen. Dat straalde geen zakelijke, dienstverlenende sfeer uit. Bovendien mocht geen enkele medewerker meer in spijkerbroek op het werk komen. Want een nette presentatie is essentieel in de branche. En om het personeel te motiveren tot ondernemerschap, stelde ze een riante winstdelingsregeling in.

Niet lang na haar benoeming verkocht Hessing het bedrijf aan het Engelse Bayfine. Content werd daarmee, tot ergernis van Tóth, elf jaar lang afhankelijk van het moederbedrijf. De Britse eigenaars waren vooral geïnteresseerd in de winstcijfers van de Nederlandse dochter. Toen zij in 1983 Content naar de beurs wilden brengen, besloot Tóth alles op alles te zetten om het uitzendbureau te kopen.

Daarmee deed ze de tweede opmerkelijke stap in haar carrière. Een stap overigens die haar geen windeieren heeft gelegd. Twee jaar lang voerde ze moeizame gesprekken met banken en financiers om de benodigde 30 miljoen gulden bijeen te krijgen. Toen ze het geld eindelijk had, volgden harde onderhandelingen met de Britten. Die wilden veel meer voor Content krijgen. Ze won het gevecht glansrijk. Ze deed in 1985 volgens financieel deskundigen de beste management buy out die ooit was gedaan. Geen enkele directie had het eerder voor elkaar gekregen het eigen bedrijf tegen zo'n gunstige prijs te kopen. Tóth werd prompt benoemd tot Zakenvrouw van het jaar.

Negen maanden later verbaasde ze de financiële wereld opnieuw. Ze bracht Content naar de Amsterdamse effectenbeurs. Het bedrijf werd opeens vijf keer zo hoog gewaardeerd als Tóth er negen maanden eerder voor had betaald. Door de beursgang kon ze in één klap de schuld aan de banken terugbetalen. Maar ze bleef meerderheidsaandeelhouder. Het was een persoonlijke triomf, die ze vooral voelde tegenover de oude Engelse eigenaars, zo gaf Tóth later grif toe.

Sinds de benoeming tot Zakenvrouw van het jaar en de beursgang van Content is Tóth een bekende Nederlander. Ze is de meest gevraagde manager voor symposia, commissies en jury's. In 1986 was ze de eerste vrouw die een beursgenoteerde onderneming leidde. Tien jaar later is ze dat nog steeds. Die positie maakt haar volgens cynici ook de eeuwige excuus-Truus voor het bedrijfsleven. Zo zou ze alleen vanwege het feit dat ze vrouw is, zijn opgenomen in het elite-clubje van topindustriëlen. Content kan immers, als op vier na grootste uitzendbureau van Nederland, niet tot een groot bedrijf worden gerekend. Tóth zelf werpt dit soort suggesties altijd geërgerd van zich af. Ze zegt nooit enig voor- of nadeel te hebben ondervonden van haar vrouw-zijn.

Maar Sylvia Tóth is ook ijdel genoeg om openlijk te genieten van de aandacht die haar ten deel valt. Zoals toen ex-Philips-topman Timmer zestig captains of industry toesprak. Hij zei: “Beste Sylvia, mijne heren.” Zelf zegt ze daarover in Elsevier: “Dan gaat er toch iets door je heen. Een gelukzaligheidje, ja.”

De publiciteit heeft ook zijn keerzijde. Wie tien jaar lang de roddelpers volgt, zou denken dat Sylvia Tóth intieme relaties heeft gehad met een hele reeks bekende Nederlanders. Van ex-premier Ruud Lubbers tot voetbaltrainer Leo Beenhakker - wat daarvan ook waar moge zijn. Feit is dat ze drie keer is getrouwd. Haar eerste huwelijk strandde al snel, omdat zij zich volledig stortte op haar werk en studie. Het tweede huwelijk met de Amerikaan heeft jarenlang als een LAT-relatie standgehouden. Hij kon niet in Nederland aarden en zij wilde haar carrière niet opgeven door met hem mee te gaan naar de VS. Terwijl haar man in Amerika woonde, voedde Tóth zijn dochter op.

Vorig jaar trouwde ze voor de derde keer. Nu met ex-Elsevier-topman Pierre Vinken. Op hun huwelijk speelde een zigeunerorkest. Vinken en Tóth hebben eenzelfde liefde voor zigeunermuziek. Het is een relatie die vooral verbazing heeft gewekt. Vinken staat bekend als een norse en ontoegankelijke man. Met de vrolijke en open Tóth lijken twee uitersten zich bij elkaar te hebben gevoegd. Vinken houdt niet van sport, Tóth wel. Dus kondigde haar man bij zijn afscheid van Elsevier aan, speciaal voor haar in Aerdenhout een tennisbaan te zullen aanleggen.

Of zij op die tennisbaan veel tijd zal doorbrengen, is nog maar de vraag. Tóth houdt ook van pianospelen, schilderen en schrijven. Ze heeft inmiddels twee boeken uitgebracht: één over haar leven en een serie interviews met topmanagers. Bovendien heeft ze maar liefst zestien nevenfuncties, waaronder het voorzitterschap van het Ronald McDonald's Kinderfonds en is ze commissaris bij Endemol en Koninklijke Bijenkorf. Vorig jaar betrad ze plotseling een nieuw mannenbolwerk. Als eerste vrouw werd ze lid van het bestuur van de Koninklijke Nederlandse Voetbalbond. Weer een barrière geslecht, riep iedereen. Onzin, zegt ze zelf. Ze werd gevraagd om haar capaciteiten, niet als vrouw.

Haar carrière lijkt al mooi genoeg en de vele miljoenen die ze ontvangt voor de verkoop van haar aandelen, heeft ze niet nodig. Wat beoogt ze met de verkoop? Zelf verklaart ze vooral een einde te willen maken aan de geruchtenstroom. Er wordt al maanden gespeculeerd dat Content wordt overgenomen. Tóth zegt nu dat van een overname geen sprake zal zijn. Haar pakket aandelen zal ze keurig gespreid verkopen. En een deel van de opbrengst hiervan stort ze in het McDonald's kinderfonds.

De vraag is of het daarbij blijft. Sylvia zoekt een nieuwe uitdaging, zo wordt gefluisterd. Maar alleen in de voetbalwereld denken ze te weten waar die uitdaging zal liggen. Mevrouw Tóth gaat in de politiek: ze wordt straks de eerste vrouwelijke premier van Nederland. Weliswaar heeft ze altijd gezegd veel te ongeduldig te zijn voor de politiek, maar beweerde ze ook niet bij hoog en laag dat ze Content nooit zou verkopen?