China eist aanpassen mensenrechten in Hongkong aan de smaak van Peking

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - De democratische oppositie en de hoogste baas van Hongkong, gouverneur Chris Patten, hebben gisteren met verontwaardiging gereageerd op Chinese voorstellen die volgens hen weinig goeds beloven voor de mensenrechten in de kroonkolonie, die op 1 juli van dit jaar in Chinese handen komt.

Enkele wetten die recentelijk in het Hongkongse parlement zijn aangenomen, moeten worden teruggedraaid, of aangepast aan de smaak van Peking. Aldus luidde zondag de aanbeveling van een speciale juridische commissie van het zogeheten Voorbereidend Comité, een door China aangesteld lichaam dat de overgang van Hongkong in Chinese handen moet regelen.

Enkele wetten die de commissie wil aanpakken zijn ingesteld om de democratie en de naleving van de mensenrechten in Hongkong te garanderen. Deze wetten “raken de kern van de burgerlijke vrijheden”, zo reageerde gisteren een geschokte gouverneur Patten op het nieuws. Hij vreest dat als China de wetten terugdraait “dat grote bezorgdheid teweegbrengt, zowel hier in Hongkong, als bij iedereen die de overdracht van de soevereiniteit succes toewenst”.

Maar volgens de juridische commissie die de voorstellen doet, staan de wetten op gespannen voet met de grondwet van Hongkong, en met afspraken die China en Groot-Brittannië in 1984 hebben gemaakt over de toekomst van Hongkong. De commissie bepleit onder meer herziening van de Bill of Rights (een opsomming van burgerlijke vrijheden), de kieswet, de wet op vorming van politieke partijen, en de wet op de openbare orde, die vreedzame betogingen toestaat.

Lichtpuntje

De bezwaren die de commissie aanvoert tegen de Bill of Rights, is dat deze wetten die in tegenspraak met deze 'Bill' zijn ongeldig verklaart. Dat betekent volgens de commissie een degradatie van de grondwet, die de hoogste wet hoort te zijn.

De aanbevelingen komen niet geheel onverwacht, en sommigen zien er een lichtpuntje in dat de commissie niet wil tornen aan de bestaande liberale media-wet. Ook de wet die mogelijk maakt dat het parlement onderzoeken kan instellen en autoriteiten onder ede kan horen blijven in de voorstellen ongemoeid. Maar Martin Lee, voorzitter van de grootste partij in het huidige parlement, de Democratische Partij, zegt dat de veranderingen niettemin neerkomen op “afschaffing van de meeste bestaande garanties voor mensenrechten en burgerlijke vrijheden in Hongkong.”

De voorstellen moeten nog bekrachtigd worden door het Voorbereidend Comité, dat bestaat uit 150 door China benoemde leden, en dat onder voorzitterschap staat van de Chinese minister van buitenlandse zaken, Qian Qichen. Daarna zou ook het Chinese parlement zich er nog over moeten buigen. Maar al deze ronden van besluitvorming zijn doorgaans formaliteiten.

Ruimtegebrek

Gisteren deed een andere beslissing, ook door een pro-Chinees orgaan, nog een schep bovenop de ontstane onrust. Het omstreden, vorige maand door China benoemde schaduw-parlement van Hongkong besloot dat zijn zittingen niet toegankelijk zullen zijn voor publiek of pers. De (overwegend pro-Chinese) leden van dit Voorlopige Parlement, voerden als argument aan dat zij te kampen hebben met 'ruimtegebrek'.

Het Voorlopige Parlement dankt zijn bestaansrecht aan China, dat het niet eens was met de democratische wijze waarop in 1985 het huidige Hongkongse parlement werd gekozen. Daarom stelde Peking een ingewikkelde procedure in werking om het Voorlopige Parlement te kiezen. Maar de procedure was alles behalve democratisch, en de kandidaten hebben gemeen dat zij allen de goedkeuring van Peking kunnen wegdragen. Op 1 juli moet dit lichaam het huidige, gekozen parlement vervangen.

Zaterdag vindt de eerste zitting plaats, pal over de grens met Hongkong in het Chinese Shenzen. Velen vrezen dat het Voorlopige Parlement het parlement dat nu in functie is ernstig voor de voeten zal lopen - helemaal omdat enkele huidige parlementariërs en zelfs de voorzitter er lid van zijn. Het besluit om achter gesloten deuren te vergaderen kan die vrees alleen maar vergroten.