Paars akkoord ophanden Vandaag wordt presentatie door formateur Kok verwacht

Van onze parlementsredactie DEN HAAG - De onderhandelingen over een paars kabinet zijn nagenoeg afgesloten. Gisteravond laat zeiden de onderhandelaars van PvdA, VVD en D66 dat vandaag de laatste meningsverschillen zullen worden weggewerkt. Morgen - op de honderste dag van de kabinetsformatie - presenteert formateur Kok het akkoord voor wat wordt genoemd een 'historische coalitie', zonder christen-democratische bewindslieden.

“De eindstreep is in zicht”, zei Kok tegen middernacht na het verlaten van de onderhandelingstafel. Hij zal vanmiddag met de onderhandelaars nog een afrondende discussie hebben over de volksgezondheid en enkele uitgaven voor nieuw beleid. “We hopen en verwachten dat we daar uitkomen”, zei VVD-leider Bolkestein. Ook Van Mierlo (D66) ziet geen politieke belemmeringen meer voor een paars kabinet.

De Tweede Kamerfracties van PvdA, VVD en D66 worden teruggeroepen van vakantie en zullen donderdag of vrijdag 'ja' of 'nee' moeten zeggen tegen de akkoorden die worden gesloten tussen hun onderhandelaars en formateur Kok. Vandaag legt de beoogde premier Kok de laatste hand aan de tekst van het akkoord dat de basis vormt voor zijn kabinet.

In Den Haag wordt er nauwelijks nog rekening mee gehouden dat critici in de fracties op het laatste moment nog roet in het eten gooien. De onderhandelaars Wallage (PvdA), Bolkestein (VVD) en Van Mierlo (D66) verdedigen immers een regeerakkoord waaraan ze zich tegenover formateur Kok binden.

Krijgt een onderhandelaar een 'nee' uit de fractie te horen, dan staat daarmee direct zijn politieke toekomst op het spel. Voor de PvdA komt dan niet alleen de positie van Wallage aan de orde, maar ook die van partijleider Kok. Dat er onder de druk van de fracties kleine wijzigingen in het regeerakkoord worden aangebracht, is echter nog wel denkbaar. Al zei Bolkestein daar over: “Ik ga er van uit dat we wijzigingsvoorstellen tegen elkaar kunnen gaan wegstrepen.”

Zijn de fracties eenmaal akkoord, dan begint komend weekeinde de laatste fase van de formatie: het verdelen van de posten van ministers en staatssecretarissen en het zoeken van kandidaten.

Gisteren konden de vermoeide onderhandelaars een kleine twee weken besprekingen over een paars kabinet afsluiten, nadat ze het vrijdag eens werden over de lastigste hobbel: de begroting 1995. Bij de eerdere, mislukte poging een paars regeerakkoord te maken - tussen half mei en eind juni - bleek dat nog één van de breekpunten.

Onder het paarse kabinet zal onder meer een ingrijpende wijziging in de uitvoering van de sociale zekerheid haar beslag krijgen. Ziektewet en WAO worden uit de collectieve sfeer gehaald. De uitvoering ervan wordt in handen gelegd van het bedrijfsleven. Daarbij krijgen werkgevers de keuze: zelf het loon doorbetalen (zoals sinds 1 januari al in beperkte mate voor de Ziektewet geldt) of daarvoor een polis afsluiten bij een particuliere verzekeraar.

In hoogte en duur van deze sociale verzekeringen (in Haags jargon de 'polisvoorwaarden' genoemd) zal deze kabinetsperiode niets veranderen. Weliswaar kan in de loop van de komende vier jaar de discussie op gang komen over een volledig nieuw stelsel van sociale zekerheid, waarbij ook heel andere uitkeringsrechten horen, maar van realisatie daarvan zal het tijdens het kabinetKok niet meer komen.

Voor lastenverlichting trekt paars negen miljard uit, voor zes miljard daarvan gaat het om echt nieuwe maatregelen. Aan bezuinigingen hebben de onderhandelaars voor de komende vier jaar een kleine 18 miljard ingeboekt. Het hele pakket is erop gericht de werkgelegenheid in Nederland te bevorderen. Zonder nadere maatregelen zou het aantal mensen dat werkt stijgen met 230 000. De voornemens van het nieuwe kabinet leiden ertoe dat dat er 120 000 meer worden.

De onderhandelaars werden het gisteren eens over bezuinigingen op de volksgezondheid en over de vormgeving van het toekomstige stelsel van ziektekostenverzekeringen. Vandaag gaan de afspraken hierover eerst nog langs de fractiespecialisten, voordat Kok hierover een definitieve tekst formuleert. Maar politieke problemen zijn op dit punt niet meer te verwachten.

Nu Kok op het punt staat de posten te verdelen, roeren de 'paarse vrouwen' zich. Op initiatief van de PvdAvrouwen hebben zij Kok gevraagd minstens tien vrouwen als minister en staatssecretaris te benoemen.

- Pagina 9: Tegenstellingen in zorg kunnen worden overbrugd