Jeltsin trekt boetekleed aan na moord op tv-journalist

Van onze correspondent MOSKOU - Rusland leek gisteren in diepe rouw na de moord op een van de populairste tv-journalisten, Vladislav Litsjev. Alle kanalen gelastten hun normale programma's af en toonden de hele dag het portret van de vermoorde journalist, alsof er een koning was gestorven.

De 38-jarige Litsjev, die zijn naam vestigde in de tijd van glasnost onder het communisme, was pas benoemd tot hoofd van de publieke televisie op het belangrijkste Russische kanaal, Ostankino. Eerder presenteerde hij talkshows, tv-spelletjes en interviewprogramma's met een licht-politiek karakter.

“Deze moord raakt alle gezinnen in Rusland”, zei de politieke verslaggever van een concurrerend tv-station dat het avondvullende herdenkingsprogramma presenteerde. Zelfs president Jeltsin kwam vanachter de Kremlin-muren vandaan om met een geïmproviseerde toespraak zijn medeleven te betuigen bij de omroep Ostankino, het belangrijkste Russische kanaal. Om de critici op zijn falende misdaadbestrijding de pas af te snijden, ontsloeg Jeltsin meteen de openbare aanklager van Moskou en de chef van de openbare orde.

Motief

Litsjev werd woensdagavond voor de deur van zijn flat in het hoofd geschoten door wat kennelijk twee huurmoordenaars waren. Zij verdwenen in een dure auto van een buitenlands merk. Alle tekenen wijzen op wraak: de 1500 dollar en de documenten die de journalist bij zich had bleven onaangeraakt. Het motief is volstrekt onduidelijk.

De moord zal het onvermogen van de overheid om de golf van huurmoorden, aanslagen en ontvoeringen te stuiten, opnieuw bovenaan de politieke agenda plaatsen. Rusland, dat zwart en groen ziet van alle geüniformeerde diensten, weet geen raad metde georganiseerde misdaad.

“Ik buig mijn hoofd als één van de leiders die medeschuldig zijn aan het ontbreken van de juiste maatregelen tegen banditisme, corruptie, omkoping en misdaad”, zei Jeltsin tegen het verzamelde tv-personeel. Maar die zelfkritiek weerhield Jeltsin niet van zijn gewoonte om algemene opwinding te dempen met een makkelijk offer. Deze keer vond hij zondebokken bij zijn mogelijke concurrent in de presidentsverkiezingen van volgend jaar, burgemeester Loezjkov van Moskou. Diens openbare aanklager en chef openbare orde gingen immers op last van Jeltsin de laan uit.

De vermoorde Vladislav Listjev hoorde bij een groepje jonge tv-journalisten dat in 1987 gebruik maakte van de nieuwe openheid onder Gorbatsjov en politieke programma's ging maken die ongehoord waren. “We vonden dat we verantwoordelijk waren voor het hele land, niets minder dan dat”, herinnerde één van Listjevs collega's zich gisteravond. “Misschien was het jeugdige onbezonnenheid, maar voor ons was het werk het allerbelangrijkst.”

Listjev ontpopte zich in de loop der jaren als een geroutineerd tv-presentator, die opviel door zijn professionalisme temidden van nogal wat amateurisme op de Russische tv. Zijn programma's hadden altijd een lichte, menselijke toets. Echt controversieel waren ze niet.

Zijn nieuwe baan als hoofd van een te vormen publieke omroep gaf aanleiding voor speculaties. Zo zouden 'machtige groepen' wraak willen nemen op het afschaffen van reclame op Ruslands belangrijkste kanaal dat in nagenoeg het hele land en zelfs daarbuiten is te ontvangen.