Bevolking Brazilië steunt president bij wijziging grondwet

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - De geldontwaarding in Brazilië is sinds twee jaar gedaald van vijftig procent per maand tot tien procent op jaarbasis. Buitenlandse investeerders staan te trappelen om hun geld in de Braziliaanse economie te steken. Dit jaar zal die economie waarschijnlijk voor 23 miljard gulden op buitenlands geld draaien.

Dat is allemaal gebeurd sinds Fernando Henrique Cardoso, een 65-jarige gematigde sociaal-democraat en voormalige minister van financiën, president van het land is. Hij heeft aan het eind van zijn ministeriële loopbaan een succesrijk gebleken economisch hervormingsplan ingediend, het zogeheten Plano Real, naar de munteenheid van Brazilië.

Cardoso staat voor economische stabiliteit. Reden genoeg hem de gelegenheid te geven zich in de herfst van 1998 voor een nieuwe ambtstermijn aan te dienen. Maar daar dreigt de grondwet die sinds 1988 van kracht is, een stokje voor te steken. Want sinds acht jaar is het een zittende president verboden zichzelf op te volgen.

Om daarin via een amendement op de grondwet verandering te brengen mogen de 513 leden van de Kamer van Afgevaardigden dit jaar niet, zoals gebruikelijk in de tijd tussen kerst en carnaval, naar de verkoelende kuststreken maar worden ze door Cardoso in het gloeiend hete Brasilia gehouden. Vandaag stemt dit 'lagerhuis' over de kwestie; als 60 procent - 308 afgevaardigden - akkoord gaat krijgt Cardoso en herkansing, want in de Senaat is zijn aanhang groot genoeg voor een overwinning.

Opiniepeilingen gaven begin deze maand nog aan dat een meerderheid van de bevolking voor wijziging van de grondwet is. Er leek voor het staatshoofd geen vuiltje meer aan de lucht toen leiders van de grootste partij, de centristische Partij van de Braziliaanse democratische beweging (PMDB), lieten doorschemeren dat hun fractieleden voor het amendement zouden stemmen. Met die steun en die van zijn eigen Cardoso-coalitie in de Kamer heeft de president nog maar een handjevol supporters nodig uit de keur aan kleine partijen in de volksvertegenwoordiging.

Maar een congres van de PMDB had eerder uitgesproken dat de stemming over het amendement diende te worden uitgesteld tot op zijn vroegst 15 februari. Op die datum stemmen Kamer van Afgevaardigden en Senaat over het voorzitterschap van beide huizen van het Congres en de PMDB-achterban wil als 'dank' voor de steun aan het amendement beide posten.

Dat kan echter een breuk in de Cardoso-coalitie geven, want de op een na grootste partij daarin, de Liberale frontpartij (PFL), zegt een goede kandidaat voor het voorzitterschap van de Senaat te hebben. Sindsdien heeft de gecombineerde speciale commissie voor grondwetszaken uit de Senaat met 19 tegen 11 stemmen voor amendering gekozen; tot de voorstanders behoorden ook de zes vertegenwoordigers van de PMDB. Dat verplicht het voltallige Congres echter tot niks.

Sinds nieuwjaarsdag is Cardoso met een offensief op twee fronten bezig geweest om voldoende steun voor de grondwetswijziging te krijgen. Onder het motto 'niemand heeft iets te verliezen, Brazilië heeft alles te winnen' is in een tv-campagne van 3,5 miljoen gulden uitgelegd dat moderne democratieën als de Verenigde Staten en Frankrijk hun presidenten in staat stellen mee te dingen naar minstens twee aaneengesloten termijnen.

En volksvertegenwoordigers worden gepaaid met posten in de regering en met voorzieningen als snelwegen, bruggen, dammen en ziekenhuizen in hun kiesdistrict. Cardoso heeft het Congres tot een politieke markt verlaagd, klaagde vorige week een parlementariër. De president wijst die beschuldiging verontwaardigd van de hand. De kwestie van de herverkiezing blijft het voorrecht van het Congres, stelt hij.

Als de leden van de PMDB vandaag buiten de boot vallen en daarmee een meerderheid voor het amendement om zeep helpen, dan is Cardoso van plan een volksraadpleging te houden. Tachtig procent van de bevolking schijnt het beleid van de president te steunen, dus hij zal het wel redden.