Kok kiest voor werk in verdrag Maastricht

Van een onzer verslaggevers ROTTERDAM - Premier Kok pleit voor een Europees sociaal pact en voor een Europees werkgelegenheidsbeleid dat ook in het verdrag van Maastricht wordt ingeschreven.

Met het pleidooi dat Kok zaterdag hield op een PvdA-bijeenkomst in Rotterdam kondigde de premier een koersverandering aan. De Nederlandse regering heeft zich tot nu toe steeds verzet tegen het opnemen van een werkgelegenheidsdoelstelling in het verdrag van Maastricht.

Dat verdrag wordt komend jaar herzien. En met name Zweden heeft ervoor gepleit de Unie instrumenten te geven voor het scheppen van werk. De Nederlandse regering voelde echter niets voor wat schamper 'Brusselse Melkert-banen' werd genoemd.

Nu de stijgende werkloosheid in Europa wordt gezien als de wrange vrucht van de komende muntunie, vindt Kok het tijd het roer om te gooien. De gang naar de muntunie, die op 1 januari 1999 zou moeten beginnen, vergt in veel landen pijnlijke bezuinigingen. Mogelijkheden voor een stimuleringsbeleid zijn er nauwelijks. Europa moet nu laten zien dat het werkgelegenheid bovenaan de agenda heeft staan, vindt Kok, ook al krijgt Maastricht, de muntunie, ten onrechte de schuld van alle problemen.

De werkloosheid is geen direct gevolg van een zuinige politiek. En Nederland kan dat bewijzen, zei Kok: “Terwijl wij budgettair in menig opzicht orde op zaken hebben gesteld, zijn we er tegelijk in geslaagd meer dan 100.000 personen extra per jaar aan betaalde arbeid te helpen. Het zijn niet de landen met hogere tekorten op de begroting die ons dat kunnen nazeggen.”

Kok voegde er aan toe niet in simplisme te willen vervallen: een zuinig beleid creëert niet vanzelf meer werk. En dat zal ook de muntunie niet vanzelf doen. Daarom, zegt Kok, zou er in Europa een pact moeten komen tussen de sociale partners en zou de werkgelegenheid een duidelijker plaats moeten krijgen in het verdrag.

De stellingname van de premier is des te opmerkelijker daar het denkbaar is dat dan ook de bestedingsruimte van de EU vergroot zal moeten worden, terwijl Nederland de afgelopen twee jaar niet anders heeft gedaan dan aandringen op bezuinigingen in Brussel. Kok schaarde zich zaterdag expliciet achter de voorzitter van de Europese Commissie, Jacques Santer. Santer riep vorige week op tot een Europees sociaal pact met het oog op de werkgelegenheid. Maar, Santer kondigde ook aan de lidstaten om extra geld te zullen vragen voor investeringen in de Europese infrastructuur en voor wetenschap en technologie, in totaal een kleine vier miljard gulden.

Santer haalde ook een oud idee van zijn voorganger Jacques Delors boven: de euro-obligaties, waardepapieren uit geven door de Europese Commissie om kapitaal te vergaren voor investeringen, tegen een gunstiger rente dan veel lidstaten kunnen bedingen. Ook dat idee heeft Nederland steeds resoluut van de hand gewezen.

Kok verwees zaterdag echter eveneens naar Delors, die tijdens zijn laatste dagen in Brussel met een omvangrijk witboek nog een Europese sociaal-economische politiek van de grond probeerde te krijgen. Tevergeefs; Delors werd door de regeringsleiders lof toegezwaaid, maar zijn witboek verdween in de onderste la. Met de stimuleringsplannen die vorige week werden afgekondigd in Duitsland en Frankrijk komen zijn ideeën weer terug. En ook Kok vindt er nu werk gemaakt moet worden van Delors' plannen.

Hoewel de werkloosheid in Nederland daalt, stijgt die in de meeste andere EU-landen. Die stijgende werkloosheid is het draagvlak voor de muntunie is hoog tempo aan het wegknagen. Oud-commissievoorzitter Delors is de eerste om daarop te wijzen: hij waarschuwt dat zonder een Europees economische beleid de muntunie Europa meer pijn dan vreugde zal brengen.

Uit verscheidene hoeken wordt inmiddels hardop gepleit voor ofwel een versoepeling van de toetredingseisen voor de muntunie - die betrekking hebben op financieringstekort, staatsschuld, rentepeil en inflatie - ofwel voor uitstel van de muntunie. Kok wees zaterdag een versoepeling van die toetredingseisen van de hand: “We gaan niet van thermometer wisselen, daar worden de patiënten niet beter van.” Over de datum voor de muntunie, 1 januari 1999, liet de premier zich minder duidelijk ut.