Succesvol verzet tegen zendmasten op Veluwe

KOOTWIJK RADIO - Een schadeclaim van 16 miljoen gulden en de aankondiging van ellenlange juridische procedures tot en met de Raad van State om alsnog torenhoge zendmasten op de Veluwe te kunnen bouwen. Popzender Delta Radio 171 is er duidelijk nog niet aan toe om openlijk zijn verlies te erkennen.

Tegen beter weten in, want de zender heeft vorige week alle hoeken van de Veluwe gezien. De gemeente Apeldoorn, de bestuursrechter en de kort-gedingrechter hebben Delta Radio met in zijn kielzog Koninklijke PTT Nederland (KPN) de voet zó dwars gezet, dat de bouw van de vier zendmasten en het in gebruik nemen van de lange-golfzender hoogst onwaarschijnlijk is geworden.

In nog geen week is het klimaat volledig omgeslagen ten faveure van bezorgde burgers en bedrijven. Die hebben hun tegenstanders de afgelopen anderhalf jaar leren kennen en rekenen op taai verzet, dat nog eens zo'n periode zal vergen. “Maar eigenlijk is dat overdreven en moet Delta Radio er nu maar een punt achter zetten”, is het opgeruimde oordeel van dorpsbewoner Jan-Willem Udo. Hij is een van de krachten van het Platform Kootwijk, waarin bewoners-, milieu- en landbouworganisaties samenwerken. Udo heeft ze alle overigens net een brief gestuurd met een waarschuwing om vooral 'nuchter en voorzichtig' te blijven. “We mogen best tevreden en een beetje trots zijn, maar we zijn er nog niet.”

Apeldoorn ziet in de de schadeclaim van 16 miljoen een impliciete erkenning dat de race is gelopen. “Het moment dat Delta Radio zich terugtrekt, kan wel eens aangebroken zijn”, zegt Robert Scholten.

Delta Radio gaat onverdroten voort. Woordvoerder Menno Hidajattoellah: “We zijn vol goede moed omdat we denken dat we iets doen dat goed is en zin heeft. Er is rond het radiostation een soort hysterie ontstaan, die nergens op is gebaseerd.”

Van meet af zijn er veel bezwaren tegen het plan om op het KPN-terrein Radio Kootwijk vier zendmasten van elk 320 meter hoog te bouwen, met als doel radiouitzendingen naar Engeland via de lange golf. Aanvankelijk waren het vooral de bewoners van het dorpje Kootwijk Radio die zich zorgen maakten over hun gezondheid als vlakbij een zender met een vermogen van 2 megaWatt zou gaan draaien. Onomstotelijk wetenschappelijk bewijs is er niet dat elektromagnetische straling tot zelfs leukemie en kanker kan leiden, maar in de buurt van vergelijkbare zenderparken in binnen- en buitenland klagen bewoners wel meer over hun gezondheid.

Als een radiogolf zette het protest door naar natuur- en milieuorganisaties die zich realiseerden wat een wanstaltig gezicht dat zou worden, vier masten ter hoogte van de Eiffeltoren middenin het natuurgebied, 's nachts ook nog verlicht om het vliegverkeer te waarschuwen. Bovendien is uit onderzoek gebleken dat honderdduizenden huishoudens tot voorbij Amersfoort last zouden krijgen in de vorm van storingen van radio, televisie, computer en huishoudelijke apparaten.

Drieslag

De drieslag gezondheid-milieu-storing waarop het Platform Kootwijk steeds hamerde, heeft bij Apeldoorn doel getroffen. De aanvraag voor een milieuvergunning is op deze gronden verworpen. Daarmee lijkt de gemeente - die zich graag als 'groen' afficheert - een juridische klip te hebben omzeild. Tot veler verbijstering staat het bestemmingsplan de bouw van de zendmasten namelijk toe, simpelweg omdat destijds geen rekening is gehouden met een plan als dat van Delta Radio.

De gemeenteraad heeft die pijnlijke omissie eind vorige week ongedaan gemaakt door de voorbereiding van een nieuw bestemmingsplan in gang te zetten. Nieuwe gegadigden zullen aan veel strengere eisen moeten voldoen; voor de aanvraag van Delta Radio heeft de wijziging geen gevolgen.

Ook bij de aanvraag van de bouwvergunning heeft het radiostation overigens een flinke zeperd gehaald. Bij het navlooien van het bestemmingsplan stuitten gemeenteambtenaren op de bepaling dat de tuidraden van een zendmast het zogeheten vrije stralingspad richting Hilversum niet mogen doorkruisen. Vervolgens bepaalde de bestuursrechter - in een door Delta Radio aangespannen procedure - dat voor de tuidraden een bouwvergunning nodig is en dat de motivatie van de gemeente om de vergunning af te wijzen sluitend is.

Udo (Platform Kootwijk), geamuseerd: “In plaats van dat Delta Radio met de procedure iets is opgeschoten, hebben ze ons een prachtig wapen tegen de masten in handen gespeeld.”

Als die zendmasten zoals dat heet 'not in my backyard' mogen staan, waar dan wel? Delta Radio kan de zenders niet zomaar ergens anders neerzetten, geeft Hidajattoellah aan. Een ingenieursbureau heeft opdracht gekregen om een ontwerp te maken voor een zendplatform in zee, 25 kilometer uit de kust van Zeeland. Het lijkt het Ei van Columbus: ver genoeg van de bewoonde wereld om geen gezondheidsrisico's en storingen te veroorzaken en in elk geval aanzienlijk minder verstorend dan op de Veluwe. Delta Radio wil er niet veel meer over zeggen dan dat het 'niet echt een gemakkelijke oplossing' is, waarop 'al heel lang wordt gestudeerd.'

Het alternatief komt in beeld als definitief vaststaat dat op het KPN-terrein Radio Kootwijk geen zendmasten komen. Dat moment breekt pas aan als alle juridische mogelijkheden zijn uitgeput. Hidajattoellah: “We hebben zo lang over Kootwijk nagedacht en erop gestudeerd, dat nu niet zomaar nieuwe dingen aan de horizon kunnen verschijnen. Dit is geen absurde operatie waarbij met mensenlevens wordt gespeeld, zoals nogal eens wordt afgeschilderd. We willen gewoon een goed radiostation maken. Wat dat betreft is er voor ons niet zoveel veranderd.”