Bestuurlijke verhoudingen in Gronings korps zijn danig verstoord

Van onze parlementsredactie DEN HAAG - De bestuurlijke verhoudingen in de politieregio Groningen zijn verstoord. De toppen van het openbaar ministerie en het politiekorps in Groningen hebben over en weer te weinig respect voor en vertrouwen in elkaar. De afgelopen jaren is er tussen OM en politie een verwijdering opgetreden, die ook het uitvoerende politiewerk belast.

Deze conclusies trekt het bureau Bakkenist Management Consultants, dat in opdracht van minister Sorgdrager de samenwerking heeft onderzocht tussen politie en openbaar ministerie in Groningen. De directe aanleiding voor het onderzoek was het geruzie tussen OM en politie tijdens de zaak Lancee, de vroegere korpschef van Schiermonnikoog die - naar later bleek ten onrechte - werd verdacht van incest met zijn dochter.

Volgens de onderzoekers zijn alle betrokkenen verantwoordelijk voor de ontstane situatie. Ze hebben zich meer op de verantwoordelijkheden geconcentreerd die hun eigen portefeuilles met zich meebrengen, dan op de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor een goede samenwerking. Maar primair treft de leden van de zogenoemde driehoek blaam: de korpsbeheerder (burgemeester Ouwerkerk), de korpschef (de gisteren opgestapte Veenstra) en de hoofdofficier van justitie (Daverschot).

Bakkenist signaleert dat onder leiding van Daverschot, op zijn beurt aangevuurd door procureur-generaal Steenhuis, het openbaar ministerie zich vanaf 1995 in die driehoek steeds dominanter is gaan opstellen. Het OM zette daarbij steeds meer de politie onder druk. Meer en meer toonde de leiding van het parket tegenover de politie haar ongeduld als resultaten uitbleven. Er werd zelfs getwijfeld aan de wil van de politie om prestaties te leveren. Steeds vaker passeerde de leiding van het OM de korpschef, en steeds vaker bracht ze kritiek op de politie naar buiten.

Die handelwijze heeft kwaad bloed gezet bij de politie, signaleert Bakkenist. Medewerkers van het korps, maar ook de leiding, delen vaak nog wel inhoudelijk de kritiek van het OM op de tekortkomingen bij het korps. Maar ze vinden dat het het openbaar ministerie aan begrip ontbreekt voor en aan inlevingsvermogen in het politiekorps. Ook de onderzoekers van Bakkenist trekken de conclusie dat het OM het politiekorps beter moet sturen bij het opsporen van strafbare feiten.

Doordat de korpsleiding zich aanvankelijk niet publiekelijk verweerde tegen de kritiek van het openbaar ministerie, nam het gezag van de leiding binnen het politiekorps af. Volgens de onderzoekers zou de opgestapte Veenstra niet meer genoeg gezag hebben genoten om de nodige verbeteringen te kunnen aanbrengen. Eenheid van leiding heeft hij niet weten te bewerkstelligen, constateren ze. En hij heeft zich weliswaar altijd heel loyaal opgesteld naar het bestuur, maar is er niet in geslaagd het respect en het vertrouwen te winnen van Daverschot en Ouwerkerk.

Maar de korpsbeheerder en burgemeester van Groningen valt zelf ook niet vrij te pleiten. Volgens de rapporteurs heeft hij zich veel te veel als burgemeester en bestuurder opgesteld, en veel te weinig als beheerder van het regiokorps. Voor zover hij dat wel deed, ging zijn aandacht vooral uit naar de financiële problemen bij het korps. Voor het functioneren van de korpsleiding had hij te weinig aandacht. Volgens de onderzoekers had hij dwingender en krachtiger moeten optreden in gevallen waar het ging om structurele tekortkomingen in de inrichting en het functioneren van het korps.

Alle grote fracties in de Tweede Kamer drongen er gisteren op aan dat de politieministers Sorgdrager (D66, justitie) en Dijkstal (VVD, binnenlandse zaken) orde op zaken dienen te stellen in Groningen. D66-kamerlid Scheltema: “Er ligt een fors probleem op tafel dat snel moet worden opgelost. Als de regio er zelf niet op korte termijn uit kan komen, moet Dijkstal ingrijpen.”

Scheltema toonde zich geschrokken over de conclusie van het bureau Bakkenist Management Consultants, dat de bestuurlijke verhoudingen in het politiekorps Groningen verstoord zijn en dat korpschef J. Veenstra er niet in is geslaagd het respect en vertrouwen te winnen van hoofdofficier van justitie Daverschot en korpsbeheerder Ouwerkerk, tevens burgemeester van Groningen.

Volgens het PvdA-Kamerlid Kalsbeek toont het rapport 'gecombineerd met de oudejaarsrellen aan dat er echt iets aan de hand is'. “De ministers zijn nu aan zet”, aldus Kalsbeek.

De CDA-fractie heeft de beide bewindslieden bestookt met een reeks schriftelijke vragen. De christen-democraten willen onder meer weten welke conclusies de ministers verbinden aan de scherpe kritiek, die in het rapport wordt geuit.

De ministers komen binnenkort met een reactie op het rapport van het bureau Bakkenist. Sorgdrager wil het vrijdag al aan de orde stellen in het wekelijkse kabinetsberaad. Het stuk is opgesteld naar aanleiding van het geruzie tussen OM en politie in de zaak Lancee. Deze, inmiddels voormalige, politiechef van Schiermonnikoog werd gearresteerd voor vermeende incest met zijn dochter. Justitie seponeerde vorig jaar de zaak wegens gebrek aan bewijs.