STERK

Al jaren ben ik geïntrigeerd door de figuur van de Poolse koning August de Sterke, die leefde van 1670 tot 1733. Nooit kon ik deze fascinatie goed te gelde maken, maar nu is het dan toch tijd om er voor uit te komen.

De oorspronkelijke reden van mijn geboeidheid is een beetje kinderachtig, want ik kwam er ooit achter dat mijn dochtertje via hun moeder van August afstamden. Niet echt een heel grote 'claim to fame': August behoort niet tot de grote morele voorbeelden die het monarchale stelsel hebben opgeleverd. Hij was een geweldige opportunist die, toen het hem politiek goed uitkwam, van protestant katholiek werd. Ook kocht hij zich als keurvorst van Saksen zo'n beetje in om door de Poolse magnaten tot koning van Polen gekozen te worden. En vervolgens begon met zijn regering ook de definitieve neergang van Polen. Kortom, geen zaken om trots op te zijn of die zijn bijnaam 'de Sterke' verklaren.

Die laatste had hij te danken aan zijn lichaamskracht of liever gezegd: aan een specifiek onderdeel daarvan. Hij was namelijk vader van één legitiem en talloze onwettige kinderen; er circuleren zelfs getallen van 350 erkende bastaards plus nog eens zo'n zes-, zevenhonderd niet erkende nazaten. Daar zitten beroemde nakomelingen tussen, zoals de schrijfster George Sand, maar ook veel onbekend spul waar niemand van wakker ligt.

In de achttiende eeuw deed men niet moeilijk over de combinatie staatshoofd-womanizer, integendeel: het hoorde er zo'n beetje bij. Geen dienstmeisje of passerend baronesje haalde het in haar hoofd om er een advocaat op te zetten. En als zo'n koning zei 'Je houdt je mond erover', dan verdween ze gewoon met een kleine oprotpremie uit het paleis en deponeerde men het kind bij een vriendelijk houthakkersstel of zoiets, stel ik me voor.

Die tijd van absolute heersers die boven de wet staan, is allang voorbij. Bill Clinton is formeel gewoon een burger onder zijn medeburgers die zich voor zijn daden moet verantwoorden. Dat vinden de Amerikanen een prettige gedachte.

Toch klopt het niet: geen enkele andere gewone burger zou vanwege een lullig meineedje van zo'n hoge troon gestoten worden of voor een faux pas een eis van twee miljoen dollar schadevergoeding aan de broek krijgen. Het loopt kortom nog altijd door elkaar: de burgerlijke status en het vorstelijke aanzien van het Amerikaanse presidentschap.