Tiger-films hebben plotloos drama gemeen

ROTTERDAM - Voor de derde keer presenteert het Filmfestival Rotterdam een competitie-programma, een fenomeen dat aanvankelijk geheel in strijd leek te zijn met de geest van het festival. Vijftien films van beginnende filmmakers strijden om de drie beschikbare Tiger Awards, elk goed voor dezelfde eer en een door de Vpro gesponsord bedrag van 10 000 dollar.

De Tiger-competitie is een succes: het gaat op geen enkele manier ten koste van de veelgeprezen collegiale sfeer onder filmmakers en het is een uitstekend middel om kleine, kwetsbare films extra publiciteit te bezorgen. Omdat het bij de Tiger-films, meer dan bij de overige films in het hoofdprogramma, vooral gaat om (wereld)premières, worden ze goed bezocht door buitenlandse festivaldirecteuren die in Rotterdam boodschappen komen doen voor hun eigen festivals later dit jaar. De Tiger-films komen overal vandaan en bieden tezamen een aardige indicatie van hetgeen er op dit moment door jonge filmmakers wordt gemaakt.

Met negen van de vijftien Tiger-films achter de rug, springt een gemeenschappelijk kenmerk in het oog: plotloos drama. Of het nu gaat om 'Ah Chung' uit Taiwan, 'Last holiday' uit Kazakstan, 'Whisper' uit Tsjechië of 'The delta' uit Amerika, de makers zijn meer geïnteresseerd in het impressionistisch schetsen van een bepaalde sociale omgeving, dan het vertellen van een verhaal. Jonge mensen hangen rond, en opvallend vaak leidt dat tot een gewelddadige climax. Zelfs films die ogenschijnlijk beschikken over uitgesproken hoofdpersonen, zoals de vrouw met eetstoornissen in 'La venere di Willendorf' (Italië) of de man die in bussen vrouwen betast in 'Touch me not' (Griekenland), moeten het stellen met een minimale plot en veel sfeer.

Dat een dergelijke afkeer van het traditionele verhalen vertellen evengoed kan leiden tot mooie films, wordt vooral bewezen door de films uit het Verre Oosten. De sterkste kandidaat uit de Tiger-competitie tot nu toe is 'Suzaku' van de 27-jarige Japanse regisseuse Kawase Naomi. Met een minimaal bereik aan uiterlijke emoties en een afgelegen dorpje als dominante lokatie schetst Kawase de teloorgang maar ook het overleven van een gezin. Vorig jaar waren het Ryosuke Hashiguchi ('Like grains of sand') en Kore-eda Hirokazu ('Maborosi'), dit jaar is Kawase de Japanse ontdekking van het festival.

Binnen de Tiger-competitie wordt met spanning uitgekeken naar de wereldpremière van de film 'Frozen' van de Chinese regisseur Wu Ming, die echter pas donderdagavond voor het eerst te zien zal zijn. 'Frozen' werd geproduceerd zonder toestemming van de Chinese autoriteiten en pas onlangs in Nederland voltooid, reden genoeg voor Wu Ming om zich van een pseudoniem te bedienen. Al deze omstandigheden zijn vrijwel gelijk aan die van de film 'Postman' van He Jianjun twee jaar geleden, en het is bepaald niet uitgesloten dat 'Frozen' op de valreep van het festival voor eenzelfde soort verrassing gaat zorgen.

Ook buiten de Tiger-competitie blijft China een land om in de gaten te houden. De pittoreske plattelandsdrama's van een paar jaar geleden bestaan niet meer, jonge filmmakers lijken nu klaar - ondanks tegenwerking - om qua vorm en onderwerpkeuze veel vrijer te gaan werken. Een goed voorbeeld daarvan is de uitstekende debuutfilm 'Rainclouds over Wushan' van Zhang Ming, waarin net als in 'Suzaku' de hoofdrol is weggelegd voor de lokatie, in dit geval een stadje aan de oevers van de Yangtse dat leeft onder de dreiging van overstromingen en waar een politieman een mysterieus liefdesdrama probeert te ontraadselen.

Ook uit het Verre Oosten komen Maggie Cheung, actrice uit Hong Kong, en Kitano Takeshi, regisseur uit Japan. Na Jackie Chan, inmiddels weer vertrokken, zijn zij de andere grote sterren van het festival. De vreugde is van korte duur: van de twee dagen die Maggie in Rotterdam verblijft, had ze gisteren de hele dag nodig om bij te komen van de reis en doet ze vandaag een beperkt aantal interviews. Hopelijk maakt 'Beat' Takeshi zijn reputatie als cultheld waar.