Kremlin en generaals twisten over Tsjetsjenië

De Russische regering ligt ernstig overhoop met haar generaals over Tsjetsjenië.

De strijd spitste zich de afgelopen dagen onder meer toe op de duizenden burgers die het oorlogsgeweld wilden ontvluchten. De grens met Ingoesjetië mag nu eindelijk open zijn voor vluchtelingen, de machtsstrijd in Moskou is daarmee nog niet beslecht.

De Moskovski Komsomolets, die doorgaans goed geïnformeerd is, berichtte gisteren over ruzie tussen het opperbevel en de staf van president Jeltsin over onderhandelingen met de Tsjetsjeense president Aslan Maschadov. Het Kremlin zou hiervoor hebben gepleit, tot woede van het ministerie van defensie. Zo hoog liep de spanning op dat het hoofd van de generale staf, generaal Anatoli Kvasjnin, met ontslag dreigde, en Jeltsin vervroegd terugkeerde van zijn herfstvakantie.

De generaals hebben slechte herinneringen aan onderhandelingen met de Tsjetsjenen. Tijdens de eerste oorlog in 1994 tot 1996 gebruikten de rebellen die steeds handig om zich te hergroeperen en herbewapenen. Praten brengt dus een snelle overwinning voor de generaals in gevaar.

Maar het Kremlin wil niet het Westen voor het hoofd stoten door een botte weigering om te gaan praten, wat het Westen en mensenrechtenorganisaties eisen. Het lijkt er nu op dat het Kremlin heeft verloren: over onderhandelen wordt niet gerept. Integendeel: ,,Het leger laat zich niet tegenhouden'', verklaarde deze week de minister van defensie, maarschalk Igor Sergejev.

De weigering van het leger om te onderhandelen was al net zo keihard als het optreden bij grenspost 'Kaukasus 1'. Bruut namen de federale troepen de controle over van de grenswachten van de deelrepubliek Ingoesjetië. De Ingoesjeten, broedervolk van de Tsjetsjenen, zouden wel eens terroristen kunnen doorlaten.

In de chaos die ontstond doordat de regels ieder uur veranderden, werden woensdag zelfs vluchtelingen doodgedrukt. Toen gingen de alarmbellen af in het Kremlin, dat niet zit te wachten op een omslag van de publieke opinie die nu nog achter de oorlogsinspanning staat.

Terug van vakantie, heeft Jeltsin behalve het binnenbrandje in Moskou waarschijnlijk ook de uitslaande brand bij de grensovergang 'Kaukasus 1' geblust, waar zich dramatische taferelen afspeelden. Het lijkt geen toeval dat donderdagochtend de grens meteen openging. En weer een paar uur later was de lieveling van de president, Sergej Sjojgoe, de minister van noodtoestanden, ter plekke. Met een ernstig gezicht beloofde hij te zorgen voor opvang.

Het Kremlin heeft voorkomen dat de grenspost nog meer nare tv-beelden zou opleveren. Toch roepen de wantoestanden rond 'Kaukasus 1' en de strubbelingen bij de generale staf de vraag op die diverse Russische media zich deze dagen stellen: wie controleert nu eigenlijk de militairen? ,,Onduidelijk is of ze carte blanche hebben, en of ze buiten de bevoegdheden van de burgerlijke autoriteiten zullen blijven,'' schreef het dagblad Izvestija op de voorpagina onder de kop 'Tot uw orders generaal'.

Militair analist Dmitri Trenin van het Carnegie Instituut geeft het antwoord. ,,De generaals zijn vastbesloten door te gaan. Het lijkt er niet op dat de politici hen kunnen stoppen. De regering is te zwak.'' Poetin zou hen geen strobreed in de weg leggen, omdat zijn politieke toekomst afhangt van de Tsjetsjeense veldtocht.