Heisa rond uitwijzing dissident kan Londen juist miljarden kosten

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - Het besluit van de Britse regering om de Saoedische dissident Mohammed Al-Masari uit te wijzen lijkt te gaan werken als een dubbele boemerang.

Tegenstanders beschuldigen de regering ervan op karakterloze wijze te zijn bezweken voor druk vanuit Saoedi-Arabië en de Britse defensie-industrie.

Maar erger nog is de dreiging dat het beoogde doel, veiligstelling van de reusachtige wapencontracten, juist nu, door alle heisa, lijkt te worden gemist. Die mening althans is de krant Sunday Times toegedaan.

Premier John Major noemde Al-Masari zondag “een illegale immigrant”, die de Britse gastvrijheid had misbruikt om een bevriend regime te ondermijnen. Volgens Major schaadde Al-Masari daarmee Britse belangen, omdat de stabiliteit van Saoedi-Arabië van cruciaal belang is voor de stabiliteit in het Midden-Oosten. “We hebben al één Golfoorlog gehad”, aldus Major.

Al-Masari leidt in Londen een islamitische oppositiegroep, die tegen de Amerikaanse invloed in Saoedi-Arabië en de financiële en morele corruptie van het Saoedische regime ageert. Verleden week besloot Londen zijn verzoek tot politiek asiel af te wijzen en de man het land uit te zetten.

Volgens critici, onder wie politici van de Labour Party en enkele belangrijke kranten, boog de regering gewoon voor Saoedische dreigementen wapencontracten tussen beide landen op te blazen. Voor de Britse defensie-industrie zijn die contracten, met een waarde van ongeveer vijf miljard gulden per jaar, van levensbelang.

Dat bedrijven en andere landen zoveel invloed hebben op de Britse regering bij dit soort kwesties is pikant. De Britse krant The Guardian publiceerde zaterdag een interne memo van de wapenfabrikant Vickers, die de bezorgdheid over de groeiende Saoedische irritatie duidelijk naar voren bracht. Vickers had, zo werd duidelijk uit de memo, de Britse regering gewaarschuwd iets aan de activiteiten van Al-Masari te doen, omdat het bedrijf anders enorme opdrachten zou kunnen mislopen. Doordat Al-Masari de zoon is van een geestelijke zou het Saoedische regime niet zelf “directe actie” tegen hem kunnen ondernemen. Volgens Al-Masari betekent 'directe actie' in dit verband moord of minimaal ontvoering.

Vooral prins Soeltan - de broer van koning Fahd die minister van defensie is en beslist over de wapencontracten - was beledigd door Al-Masari's kritiek. Overigens lijkt het erop dat de Britse wapenfabrikanten betrokken zijn geraakt bij de paleisintriges in Riad. Koning Fahd zou helemaal niet zo ongelukkig zijn geweest met Al-Masari. Fahd kon Al-Masari's kritiek op Soeltan gebruiken om hem in toom te houden. De relatie tussen beide broers, toch al niet best, is zeker niet verbeterd nu Fahd, vorige week, zijn halfbroer Abdoellah heeft gekozen als zijn voorlopige vervanger.

De 49-jarige Mohammed Al-Masari is een van de meest uitgesproken tegenstanders van het Saoedische regime. Hij is oprichter van de 'Commissie voor de verdediging van legitieme rechten' en stuurt regelmatig stapels faxen naar zijn moederland over misstanden aldaar. Daartussen zit altijd een column over 'de prins van de maand', waarin hij de corruptie in de hoogste kringen van de monarchie aan de kaak stelt.

Hij wil van Saoedi-Arabië een streng islamitische staat maken en zou er onlangs bij geestelijken op hebben aangedrongen meer kritiek te uiten op de koninklijke familie en zelfs een staatsgreep te organiseren. Eind vorig jaar zei Al-Masari, na een bomaanslag op een gebouw van de Saoedische Nationale Garde waarbij ook vier Amerikanen omkwamen, dat Amerikanen gewettigde doelen waren. Hij impliceerde daarmee hetzelfde voor de Britten, vond de Britse regering.

Door alle opwinding lijkt de beslissing om Al-Masari uit te wijzen uiteindelijk een averechts effect te krijgen. Want niet alleen de regering is onder vuur komen te liggen, ook de mensenrechtensituatie in Saoedi-Arabië staat weer volop in de belangstelling. De Sunday Times meende al te weten dat alle negatieve publiciteit de Saoediërs zo in verlegenheid heeft gebracht dat ze uit woede maar helemaal af willen zien van de wapenleveranties. Een woede, die ook te maken kan hebben met bezorgdheid over de rijksfinanciën, want die gaan diep gebukt onder de wapencontracten.

Vast staat het nog niet dat Al-Masari naar de Cariben verdwijnt, want hij gaat in beroep. Hij heeft het Saoedische bewind gewaarschuwd dat hij zijn campagne voortzet “ook al word ik naar de maan gedeporteerd”. In een eerste reactie van Saoedische kant heeft een zure prins Soeltan zondag gedreigd Al-Masari zijn nationaliteit te ontnemen.