Voor Milosevic is de slag om de media essentieel

AMSTERDAM, BELGRADO - De slag tussen politie en oppositie in Kragujevac, een middelgrote stad zo'n honderd kilometer ten zuiden van de hoofdstad Belgrado, toont aan welke lange weg de Servische oppositie nog heeft te gaan, voordat sprake is van enige winst.

De oproerpolitie hakte donderdag stevig op demonstranten in. Er vielen tientallen gewonden, toen de oppositie zeggenschap opeiste over het lokale radio- en tv-station. Inmiddels is de rust weergekeerd. Socialisten en oppositie wachten nu af wat de rechter gaat zeggen over de toekomst van het radio- en tv-station. Intussen zendt de radio geen politiek nieuws uit en gaat de tv helemaal uit de lucht.

Kragujevac is een van de zes steden waar de oppositiewinst bij de lokale verkiezingen van 17 november vorig jaar zonder problemen is goedgekeurd. In die stad hebben de socialisten plaats moeten maken voor kandidaten van de oppositie. Maar bij de overdracht van de stad blijkt dat de socialisten van de regeringspartij van president Milosevic willen strijden voor elke millimeter macht. Ze weigeren het regionale radio- en tv-station over te dragen en hebben politiebescherming gevraagd, omdat de oppositie eigen mensen aan de knoppen wil. Een treffend voorbeeld van waar het in Servië bij de slag om de lokale verkiezingen onder meer om draait.

Er zijn analisten die menen dat wanneer Milosevic daadwerkelijk toegeeft aan de oppositie en het bestuur in veertien steden uit handen geeft, dat voor hem het begin van het einde is. Dat lijkt overdreven, maar behalve het bestuur van steden moet Milosevic dan echter ook het monopolie opgeven van de media. Bij al die veertien steden horen de regionale radio en tv-stations, die nu nog eenzijdige propaganda voeren voor de regering en dagelijks de oppositie zwart maken.

Milosevic' macht is in hoge mate gebaseerd op de permanente campagne die de staatsmedia voor hem voeren. Als de oppositie met het bestuur in steden ook veel radio- en tv-stations verwerft, krijgt ze eindelijk voet aan de grond in de Servische maatschappij en ontstaan er veel meer kansen om aanhang te verwerven.

Voorlopig is het echter nog lang niet zover dat Milosevic iets wezenlijks uit handen geeft. Om acht van de veertien steden wordt nog volop gestreden. Zijn aloude kat- en muisspelletje met zijn vijanden, ditmaal de binnenlandse oppositie, lijkt opnieuw succesvol te gaan worden. Milosevic is er berucht om. Hij put zijn tegenstanders uit, door de schijn te wekken iets weg te geven. Na verloop van tijd draait hij de kleine concessies echter weer terug, met als enig resultaat dat de vermoeide tegenstander in verwarring raakt en opgeeft.

Toen de oppositie er in december in slaagde met indrukwekkende massademonstraties de aandacht van de wereld te trekken, leek Milosevic geen kans te hebben zijn oude spel te spelen. Zeker nadat de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking In Europa (OVSE) op 27 december de oppositie gelijk gaf en uitsprak dat Zajedno op 17 november in veertien steden de lokale verkiezingen had gewonnen, leek het pleit beslecht.

Integendeel. Nis, de tweede grote stad van het land, leek al driemaal in handen van de oppositie, maar evenzovele malen is de toezegging aangevochten of teruggedraaid. Door de socialistische partij, de kiescommissie, rechtbanken of het hooggerechtshof, allemaal onder regie van president Milosevic. Het laatst leek Belgrado eindelijk in handen van de oppositie te vallen. Dus niet.

Milosevic' tegenstanders, de studenten en de gezamenlijke oppositiebeweging Zajedno, zijn niet in verwarring en geven nog zeker niet op, maar het massale karakter van de demonstraties verloopt wel. De laatste dagen verschijnt nog maar een tiende van de menigte die in december de straat opging.

Grote vraag blijft wat de landen doen, die altijd de mond vol hebben over het belang van democratie en een vrije pers in voormalig Joegoslavië. Milosevic weet dat ze meestal wel blaffen maar niet bijten. De socialistische alleenheerser heeft het buitenland nodig voor het herstel van de ineengestorte economie. Maar hij heeft ook door, dat het buitenland hem niet echt wil laten vallen, omdat hij als ondertekenaar van Dayton nodig is voor vrede op de Balkan.