Opvang ontslaggolf bij Daf geldt min of meer als model

Van onze redactie economie AMSTERDAM - De arbeidsbureaus in de regio's met Fokker-vestigingen hebben hun draaiboeken van eerdere reorganisaties weer uit de kast gehaald. Over de kans dat ex-Fokker-werknemers een andere baan vinden, wordt verschillend gedacht.

De arbeidsbureaus willen absoluut geen valse hoop wekken of illusies de grond in boren. “We hebben nog niet alles uit de kast gehaald. Dat zou voor de betrokken werknemers een verkeerd beeld kunnen geven”, licht woordvoerder E. van den Berghe van het Regionaal bestuur voor de arbeidsvoorziening (RBA) Rijnmond de vooralsnog terughoudende opstelling toe. Het zou een beetje zijn alsof je al met een lijkwagen komt voorrijden, terwijl de zieke nog probeert in leven te blijven. En het is ook helemaal niet gezegd dat al 7 900 Fokker-werknemers hun baan verliezen nu Daimler-Benz de kredietverlening heeft stopgezet. Het RBA Zuidelijk Noord-Holland, waar de meest bedreigde vestigingen - de fabriek op Schiphol en het Amsterdamse hoofdkantoor - liggen, heeft zich wel ingesteld op het verwerken van massa-ontslag. Bij Fokker werkten vier jaar geleden nog zo'm 13 000 mensen. Sindsdien is het personeelsbestand voortdurend gedaald tot onder de achtduizend. Topman Van Schaik kondigde in het najaar van 1995 aan toe te werken naar een 'kernbedrijf' met nog slechts 4 200 werknemers. Nog eens tweeduizend banen zouden moeten vervallen en 2 400 verdwijnen door verzelfstandiging en verkoop van bedrijfsonderdelen. Dit scenario zou door het besluit van Daimler-Benz in verhoogd tempo en met grotere cijfers op tafel kunnen komen.

De RBA's Drenthe en Westelijk Noord-Brabant houden er in elk geval voorzichtig rekening mee dat de schade voor Hoogeveen en Woensdrecht in termen van werkgelegenheid kan meevallen. Toch zijn ook hier achter de schermen voorbereidingen gaande 'voor het geval dat'. De arbeidsbureaus kunnen putten uit eerdere ervaringen met Fokker zelf, maar bijvoorbeeld ook met Hoogovens en Daf. De opvang van de ontslaggolf bij de vrachtwagenfabriek drie jaar geleden geldt zo'n beetje als model. Met een omvangrijke wervingscampagne onder bedrijven in de regio is uiteindelijk 80 procent van de 2 700 betrokken werknemers aan een andere baan geholpen. De regionale arbeidsmarkt speelt daarbij uiteraard een grote rol, evenals opleiding, ervaring en leeftijd. De praktijk leert dat betrekkelijk jonge mensen met een algemeen-technische opleiding meer kans op een andere baan hebben dan in het vak vergrijsde vliegtuigbouwers. In West-Brabant is nog behoorlijk wat vraag naar metaalbewerkers, terwijl daarvan in de Rijnmond een overschot is, mede door inkrimpingen van scheepswerven.

De arbeidsvoorziening in Amsterdam en omstreken en in de Rijnmond haalden bij vorige reorganisaties bij Fokker een score van 50 procent. Woordvoerster Ooms (Amsterdam): “Het is moeilijk te zeggen of we dat nu weer halen. Een hele golf mensen tegelijk helpen is lastig. Maar door alle aandacht voor Fokker rekenen we er een beetje op dat werkgevers eerder bereid zijn om ex-werknemers aan te nemen. ”

In wat cynisch de 'ontslag-top-10' heet, lijkt Fokker op een hoge plaats af te stevenen. Qua aantal ontslagen komen alleen Daf, RSV (vierduizend ontslagen in 1983), Enka (2 200 in 1972) en de Ogem (tweeduizend in 1982) in de buurt. Philips heeft in het kader van de saneringsoperatie 'Centurion' in Nederland de afgelopen jaren 20 000 banen geschrapt, maar dat verliep in een reeks van jaren en niet uitsluitend door ontslag.