Van den Ende moppert bewust

Nederlands langst lopende soap 'Goede Tijden, Slechte Tijden' heeft roerige maanden achter de rug. Het productieteam van de scripts wisselde van eigenaar; Rogier Proper verkocht de handel aan Joop van den Ende. Die vervolgens meteen in het openbaar begon te klagen over de ongeloofwaardigheid van de verhaallijnen. Bovendien raakten de kijkcijfers een tijdlang in een dip, terwijl 'de bladen' stromen artikelen produceerden over de vermeende verziekte sfeer onder de leden van de cast.

Marc Linssen (31) en Karin van der Meer (37) werken beiden bij ScriptStudio, dat de scenario's voor 'Goede Tijden, Slechte Tijden' (RTL 4), 'Onderweg naar Morgen' (Veronica) en 'Goudkust' (SBS 6) verzorgt. Van der Meer is projectleider van 'GTST', Linssen van 'Goudkust'. Tevens is hij interim-hoofdredacteur. Vanuit die functie houdt hij zich bezig met alle drie de soaps.

Hoe is de kritiek van Van den Ende bij ScriptStudio gevallen?

Karin van der Meer: ,,Wij zagen dat als een strategisch marketingverhaal van Van den Ende. De kijkcijfers gingen omlaag, dan is het slim om de kijker te laten weten dat er wat gebeurt. Maar het was lullig voor ons dat de schuld dan naar de schrijvers gaat, er was namelijk veel meer aan de hand. En op het moment dat deze kritiek werd geuit waren we al drie maanden verder met de verhaallijnen. Het probleem was allang opgelost. Dat soort dingen kunnen in het verkeerde keelgat schieten en demotiveren, en dat lijkt me niet de bedoeling.''

Wat was er nog meer aan de hand?

Karin van der Meer: ,,We hebben de afgelopen jaren veel wisselende producenten gehad. Dat komt een serie over het algemeen niet ten goede. Iedere producent wil toch weer z'n eigen stempel op zo'n serie drukken.''

Marc Linssen: ,,Dat kan goed gaan, maar het kan er ook voor zorgen dat zo iemand juist de angel eruit haalt. Wat verder speelde is dat 'Goede Tijden' jarenlang een vanzelfsprekend rijdende trein is geweest. Op een gegeven moment zijn er dan een heleboel acteurs die allemaal tegelijk iets anders gaan doen, waardoor je plotseling met veel nieuwe mensen zit. Zoiets is voelbaar in de serie.''

Wat moet je kunnen om voor een soapserie te schrijven?

Karin van der Meer: ,,Je moet een enorm inlevingsvermogen hebben, achttien personages levend op papier weten te krijgen. Het duurt meestal een maand of drie voordat nieuwe schrijvers de karakters uit de serie echt leren kennen. Dat ze weten: dit of dat zou Janine nooit zo zeggen.''

Marc Linssen: ,,Je moet goed dramatisch kunnen schrijven. De personages niet rechtstreeks laten zeggen wat er aan de hand is, maar ze een opmerking laten maken waardoor de kijker dat aanvoelt. De camera kan bijna alleen maar shots maken van pratende hoofden. Alles moet via taal worden uitgelegd, maar niet op een nadrukkelijk uitleggerige manier. Het is een heel specifiek genre. Er zijn mensen die een prachtige roman kunnen schrijven, maar geen soap.''

Aan welke eisen moeten de verhaallijnen voldoen?

Marc Linssen: ,,De verhaallijnen zijn natuurlijk in principe ongeloofwaardig. De personages in een soap maken in een paar maanden meer mee dan wij in een heel mensenleven. Toch moet je als kijker het gevoel houden dat ze je buren zouden kunnen zijn. Je gaat op zoek naar dingen die dusdanig fantasierijk zijn dat het bijzonder is, maar die je zó vertelt dat de kijker er toch in mee kan gaan. Ongemerkt kun je daarin grenzen verleggen. Maar daarmee kun je ook de mist ingaan, dat het echt niet meer geloofwaardig is.''

Karin van der Meer: ,,De laatste tijd krijgen we veel kritiek op de verhaallijn rond John en Bowien. Het sadisme van John gaat veel kijkers te ver. Acteurs en schrijvers kunnen zich in zo'n verhaallijn heerlijk uitleven, en dat liep een beetje uit de hand. Het is te laat om dat nog terug te draaien.''

Marc Linssen: ,,De teneur van de serie is uiteindelijk positief: problemen ontstaan om opgelost te worden. Er was te lang niemand die Bowien leek te kunnen redden. De kijkers hadden geen held om zich mee te identificeren. Misschien had Rik die rol op zich moeten nemen. Dan had John zich nog even kunnen uitleven als slechterik, omdat de kijker weet: Rik komt eraan.''

Waarom zijn sommige personages zo zoetsappig? Suzan bijvoorbeeld, of Laura?

Karin van der Meer: ,,Nou, ik vind Laura niet zo zoetsappig hoor. Denk maar aan toen ze Linda te lijf ging met een keukenschaar. En binnenkort, als ze tegen Bowien... Oh wacht, nee, dat mag nog helemaal niet bekend worden.''

Marc Linssen: ,,We proberen altijd de 'goede' personages bepaalde zwaktes mee te geven, om ze menselijk te houden. Net zoals bijna alle slechteriken een saving grace meekrijgen. Ludo is een keiharde zakenman, maar hij houdt zielsveel van Janine en zijn dochtertje Nina. Grappig is dat Joop van den Ende zich afvroeg of er niet te weinig moraal in de serie zat, terwijl ik nu van jou begrijp dat je het zoetsappig vindt als de scheiding tussen 'goed' en 'slecht' te zwart-wit wordt.''

Wat is er waar van de geruchten over de slechte sfeer onder de acteurs?

Karin van der Meer: ,,Die verhalen in 'de bladen' kun je terugvoeren op bronnen als zo'n Jack Nouws, die nu weer in de Nieuwe Revu allerlei vervelende uitspraken over de serie doet.

Die man heeft zeven jaar geleden geprobeerd voor 'GTST' te schrijven, maar z'n werk heeft nooit het scherm gehaald. Die publiciteit moet je in dat licht zien: van muggen worden olifanten gemaakt.''

Komt Arnie nog terug?

Karin van der Meer: ,,Die mogelijkheid hebben we bewust opengelaten. Zijn lichaam is nooit teruggevonden. Dus dat zou best kunnen, ja.''