?Qué?

Een Argentijnse dame (28) krijgt Nederlandkunde van professoren. Maar professoren raken weleens de draad kwijt en dan verliezen ze zich in hun gedachtenspinsels. Laten we het simpel houden, want Nederland is voor een buitenlandse al moeilijk genoeg. Vandaar dit scenario voor een doodnormaal gesprek in een Amsterdams café.

- Waarom doen de Nederlanders zo moeilijk over mij?

,,We doen helemaal niet moeilijk. Wij vinden het allemaal prima. Laat die jongen toch vriendinnetjes hebben, denkt iedereen, dat is menselijk.''

,,Nederlanders zijn natuurlijk wel nieuwsgierig naar je. Vind je het gek? We moeten een halve eeuw tegen je aan kijken, als het wat wordt.''

- Waarom zou ik koningin moeten worden als ik met Alex trouw? Claus is toch ook geen koning?

,,Ja, dat is vreemd. De vrouw van de koning wordt koningin en de man van de koningin wordt hoogstens prins. Dat is nu eenmaal traditie. Vroeger dachten ze er niet zo bij na dat er weleens een vrouw op de troon zou kunnen komen. Toen dat toch gebeurde, besloten ze haar echtgenoot geen koning te noemen, omdat er anders verwarring zou kunnen zijn wie er de baas is.''

- Ik vind het allemaal verwarrend. Wat ik ook niet snap: waarom noemen ze Pieter meester?

,,Omdat het anders zo kaal staat. Jouw eventuele oma, Juliana, wilde geen prins van hem maken. Waarom weten we niet. Claus, die van huis ook niks was, werd zomaar prins op de dag voordat hij in ondertrouw ging. En Marilène werd prinses, maar geen Koninklijke Hoogheid, alleen Hoogheid. Haar kinderen worden geen prinsen. Waarom, dat snappen wij ook niet.

,,Uit arren moede zijn we Pieter meester gaan noemen, omdat hij rechten heeft gestudeerd. Is heel gewoon, half Nederland heeft zo'n titel.''

- Ik heb ook gestudeerd.

,,Maar jij hebt economie en bedrijfskunde gedaan, dan ben je geen meester maar doctorandus.''

- Doctorandus! Dat klinkt chic. Dan kunnen jullie me toch doctorandus noemen. Over chic gesproken: Alex heeft een streepje in zijn naam. Is dat ook deftig?

,,Welnee. Zijn ouders wilden het graag. Ze hebben bij de geboorte zelfs de minister van justitie uit bed gebeld om dat streepje juridisch mogelijk te maken. Want de combinatie Willem-Alexander was nooit voorgekomen en vroeger mocht het dan niet van de burgerlijke stand. Tegenwoordig mag bijna alles. Zelfs Maxima mag.''

- Waarom wilden ze dat streepje met alle geweld?

,,Dat hebben ze nooit uitgelegd. Misschien omdat de laatste kroonprinsen Willem en Alexander heetten. Die twee broers hebben het nooit tot koning geschopt. De ene, Willem, of Wiwill zoals hij werd genoemd, had er absoluut geen zin in. Daar heeft jouw Alex ook een tijd last van gehad, maar hij heeft zich laten ompraten. Maar die Willem voelde meer voor de republiek, zei hij. Bovendien vond hij het leuker om in Parijs feest te vieren, te dobbelen en op vrouwen te jagen. Hij wilde zelfs geen Prins van Oranje meer heten. Dus noemden zijn vrolijke Parijse vrienden hem Prince Citron. Maar hij ging dood. Toen was zijn jongere broer Alexander aan de beurt. Dat was een tobber. Maandenlang zat hij maar te zitten in zijn paleisje en hij kwam de deur niet uit. Hij ging ook dood. Toen was er alleen nog maar een halfzusje, Wilhelmina. Zij werd op haar elfde koningin.''

- Iedereen blij natuurlijk.

,,Helemaal niet. De Nederlanders hadden het niet meer zo op Oranje. De laatste koning, Willem de Derde, had het grondig verprutst. Hij liet zich ook haast nooit zien. En dat is voor een modern monarch het belangrijkste: je laten zien. De moeder van Wilhelmina heeft heel wat moeten doen om Oranje er bovenop te helpen. Zo'n lief meisje als Wilhelmina toen was, hielp natuurlijk wel. Toch hebben ze stad en land moeten bereizen om de Nederlanders voor zich te winnen. Ze trokken een hele week voor Amsterdam uit. Vele weken reisden ze door de provincies. Nu is het makkelijker met de tv en de fotografie. Twee uurtjes Amsterdam is nu genoeg. Beatrix heeft Amsterdam veroverd met één kus die dankzij de tv door het hele land te zien was. Die hulp had Willem de Derde niet. Mischien maar goed ook, want hij riep soms 'Laat die-en-die doodschieten'. Niemand luisterde daarnaar, maar als de tv dat had opgepikt, dan was het herrie geworden.''

- Dus Alex heeft later als Willem de Vierde wel wat goed te maken voor nummer drie.

,,Hij zal in ieder geval moeten bewijzen dat de mensen hem even goed vinden als de drie vrouwen vóór hem.''

- En wat moet ik doen?

,,Een kind baren, zoon of dochter, dat maakt niet meer uit tegenwoordig. Het liefst twee of drie, om zeker te zijn. Denk maar aan die Willem en die Alexander van vroeger.''

- En verder?

,,Je móet niets. Er ligt geen taak op je te wachten. Je moet je eigen bezigheden verzinnen. Maar het moet wel onschuldig zijn, er mag geen gedoe over komen. Je zou wat linten door kunnen knippen, je kunt glimlachend op een congres gaan zitten. Maar dat is op z'n hoogst een paar keer per maand.''

- En Alex, die krijgt het wel druk, hè? Zijn moeder werkt altijd maar door.

,,Dat vindt ze leuk. Maar wettelijk heeft ze nauwelijks verplichtingen. Wel moet ze handtekeningen op staatsstukken zetten. Dat zijn gemiddeld dertig handtekeningen per dag. Verder is het traditie dat ze op maandag de eerste minister ontvangt, en op woensdag nieuwe en vertrekkende ambassadeurs. Twee keer per jaar een staatsbezoek aan het buitenland afleggen van tweeëneenhalve dag, en een paar inkomende staatsbezoeken ontvangen. Dat is het wel zo'n beetje. Alex mag later zelf bepalen of hij daar veel of weinig werk van maakt. De meeste tijd gaat nog zitten in het koninklijk huis zelf, al die driehonderd mensen die aan het hof werken. Als Alex het kalm aan wil doen, zal niemand daarover problemen maken.''

- En als Alex er helemaal geen zin in heeft, net als die vroegere kroonprins die geen koning wilde worden?

,,Hij kan geen afstand doen van zijn troonopvolgerschap, al heeft Wiwill dat wel geprobeerd door een geheime overeenkomst met Alexander te sluiten. Maar de handigste methode is: geen toestemming vragen aan het parlement voor het huwelijk. Dan is hij er in één klap vanaf. Zijn tantes Irene en Christina hebben zichzelf zo van alles verlost.''

- Hoe komt Alex aan die naam Oranje-Nassau? Zijn vader heet toch Van Amsberg?

,,Ja, dat is heel vreemd. Er zijn heel wat trucs uitgehaald om die naam Oranje-Nassau te houden. De laatste echte prins van Oranje, een Fransman die we niet kennen, is al in 1530 gestorven. Maar bij testament hebben de Nassaus uit Duitsland de titel gekregen. Maar toen verdween het prinsdom van Oranje ook nog, het ging op in de Franse staat in 1702. Dat was een rampjaar voor de dynastie, want toen stierf de laatste Oranje-Nassau kinderloos. Met ingewikkelde juridische constructies hebben ze het handelsmerk Oranje-Nassau aan een zijtak van de familie gegeven. Andere takken van de familie vonden dat maar niks. De vorsten van Pruisen meenden dat zij de echte prinsen van Oranje waren. De hele afstammingskwestie is reuze dubieus, maar dat willen de Nederlanders liever niet weten. Ze denken graag dat de koningin en jouw Alex nazaten zijn van Willem de Zwijger, de man die onze revolutie tegen Spanje leidde. Maar helaas... In feite zit er nu een Van Lippe-Biesterfeld op de troon. En als Alex opvolgt, dan is dus ene Van Amsberg het staatshoofd van Nederland.''

- Maar ze hebben nog een heleboel andere titels, toch? ,,Allemaal lege titels. Het is zelfs de vraag of de familie wel van adel is.''

- Hoe kunnen ze dan koninklijk zijn?

,,Tsja... Omdat de Nederlanders dat willen. Het geeft ons het idee dat wij ook iets zijn.''

- Niet dat ik het echt belangrijk vind, hoor, maar wat ga ik verdienen?

,,Ietsje minder dan Alex, zo ongeveer anderhalf miljoen gulden.''

?Qué?

,,Eén komma vijf miljoen. Belastingvrij. De koningin krijgt zeven komma zes miljoen.''

- iMadre de Díos!

,,Ach, het lijkt veel, maar het hele koningshuis kost zo om en nabij de honderd miljoen per jaar. Niemand houdt dat precies bij. Op zulke bedragen kan dat geld voor jou er ook wel bij. De Nederlanders vinden dat niet erg. Ze zeggen: ach, een president kost ook veel geld.''

- Wat moet ik van die anderhalf miljoen betalen?

,,Wat je maar wilt. De hofhouding, de bewaking en de paleizen worden uit andere potjes betaald. Misschien moet je meebetalen aan de huur van Noordeinde 66, want dat huis is van Beatrix. Toen Juliana en Bernhard op Soestdijk gingen wonen, was Bernhard geschokt dat ze huur aan Wilhelmina moesten betalen.''

- Zoiets zouden ouders in Argentinië nooit doen.

,,Dit is Nederland. Je kunt nog terug.''

- Als Nederlanders zo graag willen geloven in de Oranjes, als ze er zoveel geld voor over hebben, waarom mag ik dan alleen nog maar nietszeggende dingen zeggen? Ik heb niet voor niets economie gestudeerd.

,,Dat dacht Claus ook: ik ben niet voor niets diplomaat, laat me ambassadeur worden in de jaren dat mijn vrouw nog geen koningin is. Maar dat mocht niet. Als lid van het koninklijk huis mag je alles doen wat de ministers goed vinden. De traditie is dat zij niets goed vinden, behalve nietszeggende dingen. Je hebt vrijheid van meningsuiting voorzover de ministers jouw mening goed vinden.''

,,Als je zou zeggen wat je denkt, dan spat het sprookje van het koningshuis uit elkaar. Als niemand weet wie je precies bent en wat je karakter is, dan kan iedereen over jou fantaseren. Dat dóen de Nederlanders ook. Net als bij voetbal heeft iedereen een oordeel. Beatrix is zus, en Alex zo. Die beelden zetten zich voor jaren vast. Kijk naar Beatrix: eerst was ze Prinses Glimlach, toen een ambitieuze jonge vrouw, vervolgens een hard werkende koningin en nu heeft ze het stempel opgedrukt gekregen van kwaaie schoonmoeder.''

- Hoho, dat vind ik helemaal niet.

,,Ik heb het niet over de werkelijkheid, maar over wat mensen in hun hoofd hebben aan beelden. Beatrix is hard, Claus zielig, Alex nog altijd de hossende Prins Kroonkurk die onder de knoet van zijn moeder zit.''

- Dat zullen we nog weleens zien. De mensen weten er helemaal niets van.

,,Klopt, maar juist daardoor kunnen die beelden groeien. Dat kan trouwens ook in je voordeel zijn als er eenmaal een mooi beeld aan je kleeft.''

- Moet ik een kroon op?

,,We hebben niet eens een kroon. Bij de inhuldiging van de koning ligt er wel zo'n ding op een kussen, maar die is nep. Niemand heeft die kroon ooit op zijn hoofd gehad, behalve dan voor de grap.''

- Wat is er toch met de opa van Alex? Ik vind hem erg aardig en hij spreekt goed Spaans. Hij weet ook veel van Argentinië en hij heeft zelfs treinwagons aan Argentinië verkocht. Waarom kijkt iedereen dan zo raar als ik zeg dat hij vast een heel goede zakenman is?

,,Dat vertellen we je later nog wel eens.''

- Waarom komt er zoveel familie uit Duitsland?

,,Alle Europese vorstenhuizen zitten vol Duitsers. Ze hadden daar nu eenmaal heel veel prinsen die meer titels dan geld hadden. Als een Duitser een goede partij had getrouwd, dan kreeg de rest van zijn familie ook meer kans in de huwelijkspolitiek. Zo zijn Duitsers het cement van de vorstenhuizen geworden. Er waren vroeger ook veel Russische prinsen beschikbaar, maar die werden in het Westen te extreem bevonden. Maar we hebben hier ook een tsarendochter gehad: Anna Pavlovna of Paulowna zoals ze hier wordt genoemd. Als jouw eventuele schoonmama driftig wordt, zeggen ze wel dat haar Russische bloed opspeelt. Maak je geen zorgen, Alex heeft nog maar een paar procent van Pavlovna's genen.''

- Toch klinkt jullie volkslied als Russisch in mijn oren. Dat snap ik niet.

,,De meeste Nederlanders ook niet. Dus maak je geen zorgen. En als je de melodie niet herkent, doe dan wat je eventuele opa doet. Hij heeft geen muzikaal gevoel, maar hij weet: opstaan als iedereen opstaat, dit moet het Wilhelmus zijn.''

- Wat verwachten de mensen van me?

,,Glimlachen en nog eens glimlachen. En verliefd lachen naar Alex, met je hoofd een beetje schuin. Kijk naar de video van het huwelijk van Philippe en Mathilde in België. Zijn bruid glimlachte zo lief en heel het volk smolt weg. Maar hij lachte niet zo veel en hij kuste ook wat oppervlakkig, en dus dacht heel het volk: hij moet haar niet. Dus dat moeten jullie goed repeteren. Kijk ook even naar de videobeelden van de receptie van die Belgische trouwerij. Je ziet dan even jouw eventuele schoonmama langs schieten. Ze schrikt van de camera en maakt zich uit de voeten. Niet doen. Eerst glimlachen, dan pas wegschieten. Diana deed dat heel goed. Zij wist dat de camera de echte koning is. De Oranjes hebben er een allergie voor. Terwijl ze heus niet de meest gefotografeerde mensen ter wereld zijn. De Nederlandse fotografen zijn ook nog tamelijk kalm. Van buitenlandse fotografen heb je weinig last, die vinden Oranje niet zo interessant. Hoewel, dat kan veranderen als jij erbij komt. O, en nog iets: niet zo Argentijns met je armen zwaaien. Daar houden Nederlanders niet zo van.''

- Maar waar laat ik m'n handen dan?

,,Er komt altijd wel een kindje opdraven met een bloemetje. Dan heb je iets om vast te houden. De Rijksvoorlichtingsdienst zorgt daarvoor.''

- De Rijksvoorlichtingsdienst, daar breek ik m'n tong op. Wat is dat?

,,Dat is eigenlijk de Rijkslakeiendienst. Maar de afkorting RLD was al aan de luchtvaartdienst gegeven, dus werd het RVD. Denk maar aan een lakei die met een kaarsje voor je uit loopt om je bij te lichten. Ze zijn er voor jou, niet voor de journalisten.''

- Maar die journalisten hebben we toch nodig om te laten zien wat we allemaal doen?

,,Nederlandse journalisten doen dat toch wel. Vooral als je aardig tegen ze doet. Ze zijn ook gewone Nederlanders die graag in een sprookje geloven. En ze pochen graag met hun 'contacten'. Dan schrijven ze dat ze van 'bronnen in het paleis'' hebben gehoord... Onzin natuurlijk. Er zijn helemaal geen bronnen in het paleis. De belangrijkste mensen in het paleis werken daar maar voor een jaar of vier. Daarna gaan ze terug naar hun oude baas, meestal Buitenlandse Zaken en Defensie. Die mensen kijken wel uit. Want als ze een slechte aantekening krijgen over hun paleisdienst, is het gedaan met hun carrière. Adjunct-chef postkamer, verder komen ze niet meer. En er zijn ook nog journalisten zoals Jutka.''

- Jutka? Wie is dat ook weer?

,,Dat is de dochter van Halberstadt, die prof die je het poldermodel heeft uitgelegd en die van iedereen een anekdote weet te vertellen.''

- O, die Jutka. Zij is een schat. Zij heeft ervoor gezorgd dat de Volkskrant en Het Journaal iedereen voor het blok hebben gezet, zodat Alex en ik nu...

,,...Sssst. Er komen hier ook andere journalisten.''

- Zijn dat hermelainloeisen?

,,Pardon? O, je bedoelt hermelijnluizen.''

- Ja, dat zei ik toch. Ik moest dat woord wel honderd keer zeggen van schoonmama. Ik moest de ij en de ui oefenen, zei ze dan. Maar iedere keer barstte ze in lachen uit.

,,Dat woord heeft ze ooit zelf bedacht. Ze vindt het nog altijd leuk. En het is ook wel leuk. Er zijn een heleboel hermelijnluizen, niet alleen journalisten. Je komt ze nog wel tegen.''

- Het klinkt misschien een beetje dom, maar dat geloof van de Oranjes, dat begrijp ik niet zo goed.

,,Maak je geen zorgen. Alex is ook nog maar net bezig het te begrijpen. Af en toe gaat hij naar zo'n discussiegroepje van een aardige dominee, dat is een soort padre, maar dan getrouwd. Waar het op aan komt met het protestantse geloof...''

- Laat maar. Wat ik wil weten is waarom die protestantse kerken zo lelijk zijn. Het is allemaal zo strak en kaal.

,,Dat is een heel verhaal. Waar het op aan komt is...''

- Het lijkt wel of schoonmama die kerken heeft ingericht. Die is ook zo dol op functioneel strak. Ik vind dat een beetje, hoe zeg je dat, pasado.''

,,Een beetje passé, zeggen wij in het Nederlands. Waar het op aan komt is dat Alex veel gezelliger is.''

- Gezelliger?

,,Heb je dat woord nog niet gehad op Nederlandse les?''

- Nee.

,,Je kunt ook niets aan professoren overlaten. Gezellig, daar gaat het om in Nederland. Gewoon gezellig. Je kunt nog terug, hoor.''