Stop de speculatienomaden

Ooit gehoord van speculatienomaden? Door de enorme prijsstijgingen op de woningmarkt en de mogelijkheden die hierdoor worden geschapen om binnen relatief korte tijd een aardig vermogen te creëren, zijn er huishoudens die een nieuwbouwwoning kopen, soms alleen op papier, om deze binnen enkele maanden weer met winst te verkopen. Deze mensen worden speculatienomaden genoemd.

Het grote bezwaar tegen deze vorm van speculatie is dat gewilde nieuwbouwwoningen soms meerdere malen overtekend worden. Degenen die geïnteresseerd zijn in het kopen van een woning, 'gewoon' om erin te wonen, krijgen door de grote hoeveelheid speculanten geen eerlijke kans meer.

Dus daar moet iets aan worden gedaan, maar wat? Allereerst, het zijn voornamelijk nieuwbouwwoningen waarmee gespeculeerd wordt. Dat is onder meer te wijten aan het prijsverschil tussen bestaande bouw en nieuwbouw. In de huidige bestaande bouw sluiten vraag en aanbod onvoldoende op elkaar aan, zodat met name de vraag naar kwalitatief hoogwaardige koopwoningen het aanbod verre overtreft. Dit is één van de oorzaken van de prijsexplosie van de afgelopen jaren. De prijsontwikkeling in de nieuwbouw is eveneens fors, maar loopt achter op de bestaande bouw. Dat verschil wordt ieder jaar groter. Daarmee wordt het steeds aantrekkelijker om een nieuwbouwwoning 'op papier' te kopen om deze bij oplevering snel door te verkopen.

Eén van de belangrijkste mogelijkheden om speculatie tegen te gaan, is het verstrekken van bepalingen door overheid en gemeente. Zo heeft staatssecretaris Remkes gemeenten met veel nieuwbouwactiviteiten geadviseerd om een antispeculatieregelgeving in overweging te nemen. Hieruit zou een antispeculatiebeding uit voort kunnen vloeien, een beding dat men in Amsterdam al heel lang kent. Zo'n beding, een verkoopregulerende maatregel om woningspeculatie tegen te gaan, kan op verschillende manieren worden vormgegeven. Er kan gedacht worden aan een verbod op doorverkoop binnen een bepaalde periode of het vorderen van een deel van de overwinst bij doorverkoop. Ook zijn er regelingen die de eigenaar verplichten om de woning tegen de oorspronkelijk geïndexeerde koopprijs te verkopen. Naast verkoopregulerende maatregelen, kan men ook prijsregulatie toepassen door nieuwbouwkoopwoningen bereikbaar te maken voor starters en mensen met een laag inkomen. In strikte zin is er dan geen sprake van een antispeculatiemaatregel, maar omdat er geen speculatiewinst meer te behalen valt, worden potentiële speculanten geweerd.