Onderwijs in de ramsj

'De overheid moet de kwaliteit van het onderwijs waarborgen, de toegankelijkheid van het onderwijs bewaken en de middelen beschikbaar stellen die daarvoor nodig zijn. De overheid is verantwoordelijk voor de financiering van kwalitatief hoogwaardig en toegankelijk onderwijs'. Principes om zo in de Grondwet te zetten. Ze staan in de recente brief van Hermans en Adelmund aan de Tweede Kamer. Maar je verslikt je in je jubel als je leest wat ze er onverbloemd achteraan schrijven: 'In aanvulling op de publieke bekostiging kunnen onderwijsinstellingen private middelen aanboren. Behalve verplichte les- en collegegelden kan daarbij eveneens worden gedacht aan vrijwillige ouderbijdragen of sponsorgelden'. Onvoorstelbaar. Na de cultuur, het landschap, de sport en het amusement wordt nu het onderwijs aangeboden aan de commercie. Als je in deze van commercialiteit uit elkaar spattende wereld ergens een reservaatje van zuiverheid wilt overhouden, is dat toch wel het onderwijs? Dat een VVD'er het onderwijs als jachtterrein aan het bedrijfsleven aanbiedt, hoeft niet te verbazen. Maar een socialiste?

Sponsoring tast de zuiverheid, de onbevangenheid en de onafhankelijkheid aan. Commercie heeft lak aan zuiverheid. Een sponsor wil wat terugzien. Sponsoring zoekt een koppeling van een merk aan een imago, een gevoel. Als Adidas het sportlokaal adopteert, is het de bedoeling dat 'lekker sporten' geassocieerd wordt met Adidas. Ik vind dat corruptie en bezoedeling van waarden. Precies zoals het mij stoort als mijn favoriete muziek aan een zeeppoeder wordt gekoppeld. Het is een vorm van roof. Met commercie op school moet je kinderen leren te waken tegen zulke roof, achterdochtig te zijn; reclame is immers nooit oprecht, maar altijd manipulerend.

Minstens zo klemmend is het argument van de ongelijkheid. Scholing is het meest effectieve middel voor emancipatie. Een school dient ieder kind gelijke kansen tot ontplooiing te bieden, ongeacht het ouderlijke milieu. Met ouderlijke bijdragen per school ga je natuurlijk precies de verkeerde kant uit. Zo'n systeem verdraagt zich niet met gelijkheid tussen Wassenaar en de Schilderswijk. In België heeft de politiek juist een groot onderzoek uitgezet om zicht te krijgen op het woud van extra middelen die scholen verwerven. Niet alleen is er door die extra middelen grote ongelijkheid tussen de bedragen die per kind beschikbaar zijn, het is ook volstrekt ondoorzichtig. Sri Lanka is uitermate trots op zijn schoolsysteem met kosteloze toegankelijkheid van kleuterschool tot universiteit. Maar de vrijwillige ouderlijke bijdrage helpt de beoogde gelijkheid tussen rijke stadswijken en het arme platteland volledig om zeep.

Een misgreep is ook de vrijwilligheid van de ouderbijdrage. Juist daarmee verschaf je alle ruimte aan scholen in rijke buurten om van hun scholen beter toegeruste scholen te maken. Als je al van ouders een bijdrage wil dan moet het een verplichte bijdrage zijn, een door de overheid gereguleerde bijdrage zodanig dat de gelijkheid tussen scholen niet wordt verstoord.

Amerikanen hebben zo'n mooie uitdrukking: 'Put your money where your mouth is'. Geen goedkoop geklets, maar met je portemonnee achter je principes staan. De overheid dient te zorgen voor goed onderwijs voor iedereen en moet gewoon zelf de rekening betalen. Socialisten, sluit de rijen!