Gueï moet kiezen tussen stembus en chaos

De nieuwe militaire machthebber in Ivoorkust, generaal Robert Gueï, zal snel met een datum voor verkiezingen moeten komen wil Ivoorkust nog iets behouden van zijn geschonden imago van baken van stabiliteit en rust in West-Afrika.

De politieke partijen van Ivoorkust toonden gisteren weinig animo om mee te werken aan de overgangsregering van Gueï, die vlak voor Kerst een militaire staatsgreep pleegde. Gueï maakte de samenstelling van zijn nieuwe kabinet maandag bekend. Het had voor de helft uit direct benoemde leden -deels militairen- en voor de helft uit door de grote partijen voorgedragen ministers moeten bestaan.

Maar bij de eerste bijeenkomst, gisteren, was slechts één van de partijen, de RDR van Allasane Dramane Ouattara, formeel vertegenwoordigd. De PDCI, van de afgezette president Bédié, decennia lang de partij aan de macht, liet weten de drie door Gueï benoemde 'PDCI'-ministers niet te erkennen.

De grootste oppositiepartij van Ivoorkust, de socialistische FPI, trok zich na het bekend worden van de zetelverdeling uit protest terug. Volgens FPI-leider Laurent Gbagbo is de Ouattara's RDR in de nieuwe regering oververtegenwoordigd, omdat onder de direct benoemde ministers veel RDR-aanhangers zijn. ,,Wij wachten de verkiezingen af, en vormen dan onze eigen regering wel'', liet Gbagbo weten.

De enige positieve reactie kwam van Ouattara, die onder meer de kwaliteiten prees van de door de RDR geleverde minister van economie en financiën Ngolo Coulibaly, net als Ouattara een voormalige bestuurder van het Internationaal Monetair Fonds.

De banden tussen Gueï en Ouattara zijn al sinds de coup het onderwerp van speculatie. Ouattara werd door Bédié op allerlei manieren dwarsgezeten sinds hij zich kandidaat stelde voor het presidentschap, en verbleef tot vorige week gedwongen in ballingschap.

Dat de twee grootste politieke partijen niet meewerken aan de regering, is de eerste belangrijke tegenvaller voor generaal Gueï, inmiddels ook president en minister van defensie. Zijn machtsgreep werd opvallend positief ontvangen, vooral omdat corruptie en wanbestuur onder president Bédié een hoge vlucht hadden genomen.

Maar met de benoeming van een half-militaire regering is de democratie niet terug. Van vele kanten wordt druk op Gueï uitgeoefend om snel verkiezingen uit te schrijven, uiterlijk in juni van dit jaar.

Hoe sneller hoe beter. Want alle vermeende goede bedoelingen ten spijt: het imago van Ivoorkust, dat decennia gold als een moderne oase van rust waar het voor investeerders goed toeven was, heeft een zware klap opgelopen. Nu de militairen voor de eerste keer sinds de onafhankelijkheid (1960) succesvol de macht hebben gegrepen, zijn velen bang dat de verleiding van nieuwe coups groot is. De macht smaakt meestal goed, en zelfs al is Gueï bereid om na verkiezingen plaats te maken voor een burgerpresident, dan nog moet hij zijn omgeving meekrijgen.

In de huidige, onduidelijke situatie kunnen incidenten bovendien gauw uit de hand lopen. Zeker omdat in de regio grote hoeveelheden wapens in omloop zijn. Ook zijn er talloze mannen die hebben gevochten in de oorlogen in Sierra Leone en Liberia en eenvoudig de grenzen oversteken, op zoek naar oorlogsbuit. Een doemscenario, aldus Stephen Ellis van het Afrika-Studiecentrum, maar niet uit te sluiten. De coup in Ivoorkust ging gepaard met grootschalige plunderingen in de grootste stad van het land, Abidjan, en nog gisteren trokken er soldaten rond op jacht naar auto's van PDCI-leiders.

Frankrijk is als stabiliserende factor in ieder geval verdwenen. De staatsgreep van Gueï was begin jaren negentig niet mogelijk geweest. Leiders van Franse oud-koloniën konden ervan uitgaan dat het 'vaderland' te hulp zou schieten als ze werden bedreigd. Maar Frankrijk is minder nauw betrokken dan voorheen. Het let tot nu toe vooral op het lot van de grote Franse gemeenschap in Ivoorkust.

Ook Bédié's rol is voorlopig uitgespeeld. Hij heeft intrek genomen in zijn woning in Parijs en werd gisteren, ook al wil hij er zelf niets van weten, ook nog afgezet als PDCI-partijleider.