Israël heeft eigenlijk helemaal geen zin in vervroegde verkiezingen

,,Bezorgd burger nummer één is weer terug in het land'', deelde gisteren de omroeper mee. Oud-premier Benjamin (Bibi) Netanjahoe, terug van een lezingentoer in de VS (een slordige 40000 dollar per lezing), werd op het vliegveld opgewacht door een 'erewacht' van journalisten. Hun vraag: wanneer maakt de oud-premier bekend dat hij meedoet aan de race voor de verkiezingen. Zijn antwoord: ,,Binnenkort, want velen maken zich zorgen over de situatie en oefenen grote druk op mij uit.''

Zonder nog zijn mond open te doen, en misschien mede juist daarom, is Netanjahoe in alle peilingen de grote favoriet voor het premierschap. Dat Netanjahoe nog afwacht - 'overlegt', zoals hij zelf zegt - komt omdat het ineens weer niet vaststaat dat Israël komend voorjaar naar de stembus gaat.

Precies een week geleden stemde de Knesset in een eerste lezing in overgrote meerderheid voor de gang naar de stembus. De dag erop volgde de kater. 'Moeten we nou weer de stembus?' 'Waar is dat goed voor?' 'Het kost honderden miljoenen en lost niks op.' 'Israël verkeert in een crisis en dat is geen tijd om verkiezingen te houden', klonk het op straat en in haast alle Israëlische partijen.

Oppositieleider Ariel Sjaron had gehoopt met de stemming Barak onder druk te zetten om alsnog te kiezen voor een noodregering samen met de oppositionele Likoed. Verkiezingen is het laatste wat Sjaron wil om de simpele reden dat hij zijn plaats als Likoedleider en kandidaat-premier hoogstwaarschijnlijk zal moeten afstaan aan Bibi Netanjahoe.

Verkiezingen is ook het laatste wat de meeste parlementsleden willen. De kas is nog leeg van de vorige verkiezingen anderhalf jaar geleden, de parlementariërs zitten er nog maar net, en de achterste rangen weten niet of zij opnieuw op een verkiesbare plaats komen.

Dat laatste is nog onzekerder geworden nu beide grote partijen zich sterk maken voor verandering van het kiesstelsel. Een meerderheid wil af van de gescheiden stemming voor het parlement en de premier.

Twee keer heeft Israël nu dergelijke verkiezingen gehouden. Ze hadden stabiliteit moeten brengen. Ze brachten politieke chaos, de val van de grote partijen en de opkomst van de kleintjes, zoals de religieuze en Russische partijen. Vandaar dat die nu gekant zijn tegen een terugkeer naar het oude kiesstelsel, waarbij je - net als in Nederland - alleen op een partij stemt. Met name de Sjaspartij, die vele stemmen van de Likoed wist af te snoepen, dreigt tegen te stemmen bij de tweede (en derde) lezing van het voorstel de verkiezingen te vervroegen.

In de strijd heeft zich nu ook Netanjahoe gestort. Hij moet het van zijn persoonlijke populariteit hebben. De laatste dagen bewerkt hij zijn aanhangers in de Likoed om tegen enige verandering van het stelsel te stemmen. In feite is het zijn eerste slag met Sjaron om het Likoedleiderschap, want Sjaron eist dat de gehele fractie voor de verandering stemt.

En achter de schermen speelt Sjaron nog een troef uit: stilletjes wordt er nog altijd onderhandeld over het vormen van een nationale noodregering. Hoe kleiner de kans op enige toenadering tussen Israël en de Palestijnen, hoe groter de kans dat Barak alsnog voor Sjaron kiest, of, à la Barak, gewoon doorgaat nog niet te kiezen, terwijl de rest ruziet.