Huppelpasjes

Zelden heb ik iemand de politiek zo schaamteloos in haar hemd zien zetten als VVD-leider Hans Dijkstal.

Afgelopen zaterdag beklom hij te Bussum een spreekgestoelte om daar zijn VVD-gehoor langs de neus weg mee te delen dat het CDA wat hem betreft weer een serieuze coalitiepartner is. Jarenlang had deze partij van hem te horen gekregen daar nog 'niet rijp' voor te zijn, maar nu het CDA zich zo keurig met de pet in de hand naar de VVD-wensen had geschikt, mogen de christen-democraten de volgende keer gewoon weer aanschuiven.

Ze weten nu hoe het hoort.

Hoe schaamteloos het voorstel was, bleek diezelfde avond nog tijdens het tv-programma Nova, waarin CDA-leider Jaap de Hoop Scheffer, vanuit Madrid nog wel, mocht reageren. Met een laatste restje eergevoel hield hij het gezicht moeizaam in de plooi. Het zal eerst nog maar moeten blijken of de gevoelens wederzijds kunnen zijn, sprak hij minzaam. Als het om regeren gaat heeft het CDA per slot van rekening zo zijn eigen wensen.

Maar dankzij de genadeloze tv-registratie zag je vooral ook hoe hij met van die appelwangetjes begon te glunderen. Eindelijk na zoveel barre jaren in de oppositie te hebben doorgebracht salonfühig bevonden! Ik maak me sterk dat hij na afloop van de uitzending, buiten het oog van de camera, zich terstond te buiten is gegaan aan het maken van enkele huppelpasjes.

Ondertussen is voor de PvdA het voorstel zo mogelijk nog schaamtelozer. Deze partij kan Dijkstals opmerkingen onmogelijk anders uitleggen dan als een bezegeling van het feit dat de buit binnen is. En wat voor buit! Vorige week stemde de PvdA in met wat wel genoemd is de belastinghervorming van de eeuw. Dankzij dit huzarenstukje van de bewindslieden Zalm (VVD) en Vermeend (PvdA) gaan de armen er iets op vooruit, maar de rijken nog veel meer. De PvdA heeft zich bij deze denivellering neergelegd, omdat het niet anders kon. Een rechtvaardige hervorming zou alleen maar tot gevolg hebben, dat de rijken zich met gekunstelde constructies aan hun belastingplicht blijven onttrekken, of in het uiterste geval hun rijkdommen in het buitenland zullen onderbrengen. Denivelleren dus omdat er niets anders op zit. Maar ondertussen. Het is wel een buiging voor het grote geld. Een buiging ook voor de VVD om vervolgens als dank van Dijkstal te horen te krijgen: de moor heeft zijn werk gedaan, de moor kan gaan.

Wat nog het meest verbaast, is het gemak waarmee de VVD zich deze schaamteloosheid kan veroorloven. Van de zijde van de PvdA geen onvertogen woord over deze trouweloosheid van de liberalen. Ik verdenk de sociaal-democraten er daarom van dat het hen eigenlijk wel zo goed uitkomt, misschien wel omdat ze zelf zo langzamerhand ook plannen hebben voor een andere coalitie. Dan wel dat het hen totaal onverschillig laat. In beide gevallen betekent het dat 'paars' geen enkele toegevoegde waarde (meer) vertegenwoordigt. Kok zal het met de nodige zwartgalligheid hebben genoteerd: nog dik twee jaar te gaan met partners die het geen bal meer kan schelen.

Misschien zit in deze onverschilligheid nog wel de grootste schaamteloosheid. Daarmee zijn we nog maar één stap verwijderd van de onthutsende conclusie dat de kiezer te maken heeft met een politieke elite voor wie het soort coalitie er in feite niet toe doet, paars, groen, blauw of knalrood, zolang de elite maar aan de touwtjes mag trekken. Acht jaar geleden werd de Rotterdamse staatsrechtgeleerde Oerlemans met hoon overladen, omdat hij het gewaagd had Nederland als een eenpartijstaat te definiëren. In de nieuwe eeuw bewijzen Dijkstal met zijn schaamteloosheid, de PvdA met haar onverschilligheid en het CDA met zijn huppelpasjes alsnog zijn cynische gelijk.