Bij het aftreden van Boris Jeltsin

Onverwacht en met de nodige emotie, dus geheel in stijl, heeft Boris Nikolajevitsj Jeltsin afscheid genomen als president van Rusland. Hij is de enige president ter wereld die op de laatste dag van het vorige jaar, de vorige eeuw en het vorige millennium aftrad en alleen al daarom schrijft de man historie. En nu deze millenniumwisseling verder gelukkig zonder de hier en daar - vooral in Rusland - gevreesde chaos is verstreken, prijkt Jeltsin op de voorpagina's van alle kranten.

Maar niet alleen hierom verdient de man een plaats in de historie. Hij is de eerste Russische leider die via de stembus aan de macht kwam en hoezeer ook het Kremlin gemanipuleerd heeft om zijn opvolging veilig te stellen in de persoon van premier en nu interim-president Vladimir Poetin, deze tussenpaus moet wel bij vrije verkiezingen in maart door de Russische bevolking gekozen worden. Zodat ook voor het eerst in de Russische geschiedenis de ene gekozen leider kan worden opgevolgd door een andere gekozen leider.

Jeltsin trad aan als president van Rusland in 1991 en kort daarop stortte de Sovjet-Unie in, waarmee er een einde kwam aan het bi-polaire evenwicht dat de wereld zo'n vijftig jaar in zijn greep had. Ontegenzeggelijk is het een verdienste van Jeltsin dat het land niet volledig stuurloos is geworden, en dat banden met het Westen zijn aangehaald. Ook al verschillen het Westen en Moskou vaak van mening, bijvoorbeeld over Tsjetsjenië.

Jeltsin trof een failliete boedel aan en de enige remedie was het doorvoeren van hervormingen, waaraan Jeltsin ook voortvarend begon. Echter zonder goed omlijnde visie en helaas heeft de inconsequente hervormingspolitiek in Rusland tot een volstrekte economsche chaos geleid waar met name de armste delen van de bevolking zeer onder te lijden hebben. Een chaos die deels voortkomt uit de verstarring na zeventig jaar communisme, maar die ook Jeltsin is te verwijten.

Jeltsin trad aan in een tijd van chaos, maar ook van hoop voor de bevolking. Poetin komt in een tijd van chaos, maar moet de hoop ontberen. Wel beschikt Poetin door 'zijn' harde oorlog tegen Tsjetsjenië over veel krediet bij de Russen. Dat is paradoxaal: waar Jeltsin aan de macht kwam door zijn verzet tegen een autoritair regime, lijkt zijn beschermeling de macht te krijgen door de inzet van geweld. Een paradox die onrust schept.