'De jongeren moeten perspectief krijgen'

De komende drie maanden zijn cruciaal voor de Nederlandse Antillen. Als er ooit een moment is geweest om schoon schip te maken, is het nu. Staatssecretaris Gijs de Vries van koninkrijkszaken is gelukkig dat Willemstad de 'diagnose van de patiënt' steunt. ,,Nu moet de bittere pil nog worden geslikt.'' Premier Miguel Pourier is het daarmee eens: ,,De gezwellen moeten snel weggesneden worden. Maar, als de ernstig verzwakte patiënt geen extra voeding krijgt, sterft de zieke alsnog op de operatietafel.'' In deel 5 van Koninkrijk Overzee maken twee hoofdrolspelers de tussenbalans op.

Vorige maand kwam premier Miguel Pourier 'halsoverkop' naar Nederland gevlogen. Als niet acuut geld vrij zou komen, konden de salarissen van de ambtenaren over december niet betaald worden. ,,Dat zou een dramatisch domino-effect hebben gehad'', zegt hij nu.

Pourier is weer in Den Haag. Maar dit keer is zijn missie minder nerveus. Hij vraagt aandacht voor de sociale en psychische nood op zijn eilanden.

De minister-president oogt ontspannen. De ambassadeurs van het koninkrijk -voor een weekje op de thuisbasis- hebben zijn boodschap goed ontvangen. Pourier heeft hun niet alleen inzicht gegeven in de sanering die op de eilanden plaatsvindt. Hij heeft ze ook verteld over de Caribische achtergrond, waarin de economische en sociale revolutie moet worden uitgevoerd: ,,De eilanden zijn zo kwetsbaar. Neem St. Lucia. De economie is daar voor 75 procent afhankelijk van de bananen. Nu woedt er een conflict tussen Amerika en Europa met als gevolg het inzakken van de bananenmarkt op St. Lucia.''

Het tragische verhaal van St. Lucia was voor Pourier slechts een aanloopje voor het melden van nog meer leed: ,,De Caribische regio krijgt de ene klap na de andere. Door de economische malaise trekken de beste mensen weg. Bovendien worden we geplaagd door aids en drugsgebruik. Dat vreet aan de basis van onze gemeenschap.''

Of dat nog niet genoeg is, worden de Antillen ook geplaagd door orkanen. ,,Het is -nog- niet bewezen, maar de klimaatsverandering zou daar best eens wat mee te maken kunnen hebben. Nog nooit hebben zo veel orkanen ons geteisterd. Wat te denken van Venezuela, dat tegenover Curaçao ligt? Als daar normaal zoveel regen zou vallen als de laatste tijd het geval is, hadden ze hun krotten nooit op de heuvels gebouwd.''

Pourier is op de Antillen een man van groot statuur en ongewoon veel politieke lef. De populairste premier zal de oud-bankier niet worden. ,,Populistisch gedrag kunnen ze van mij niet verwachten'', zegt hij breeduit lachend. Zijn partij, de PAR, ontleent haar bestaansrecht aan het ontnuchteren van de Antilliaanse politiek. Begin jaren negentig zag Pourier de bui al hangen. Hij schetst in vogelvlucht de sfeer van potverteren die hij toen aantrof, terwijl de schuldeisers op de deur bonsden. ,,Het leek wel een vrachtwagen die een berg afdenderde. In plaats van dat er op de rem werd getrapt, werd er steeds meer lading op getild. Teruglopende belastinginkomsten en tegelijkertijd de salarissen van ambtenare met veertien procent verhogen. En waarom? Uit angst voor arbeidsonrust, die werd aangewakkerd door de vakbonden.''

Pouriers PAR kreeg anderhalf jaar de kans orde op zaken te stellen. Hij weet vandaag, in zijn herkansing als premier, waarom dat toen mislukte. ,,Het duurde te lang voordat er positieve impulsen te zien waren. Dat mag niet weer gebeuren.'' De verloedering nam toe, terwijl succes uitbleef. Pourier moest plaatsmaken. Wat daarna gebeurde? ,,Onze regering ontsloeg bijvoorbeeld 118 man personeel bij de Antilliaanse luchtvaartmaatschappij ALM en de volgende regering nam ze weer in dienst.''

De premier is in Nederland om te waarschuwen voor het aflopen van het gunstige tij. De bevolking gunt de regering in Willemstad nog steeds het voordeel van de twijfel. Het is tijd voor een zichtbare economische opleving. ,,De werkloosheid is opgelopen tot zeventien procent. Met name jongeren moeten perspectief krijgen,'' zegt Pourier. De aloude verbanden in de wijken worden opnieuw 'ontdekt'. Waar ze slapend waren, worden activiteiten gestimuleerd. Als wapen tegen verloedering en eenzaamheid, die de crisis teweegbrengt. ,,Gezinnen moeten geholpen worden bij het opvoeden. De opvang in het onderwijs kan veel beter, ook na schooltijd. Sportclubs en scouting kunnen een impuls geven.''

Pourier weet dat de harde maatregelen bittere noodzaak zijn: ,,De gezwellen moeten snel weggesneden worden. Maar, als de ernstig verzwakte patiënt geen extra voeding krijgt, sterft de zieke alsnog op de operatietafel.'' Het zou wenselijk zijn als Nederland niet zo terughoudend was als het gaat om de gevolgen van die ingrepen. ,,Overal ter wereld zie je dat saneren gepaard gaat met injecties.'' Pourier somt op: geprobeerd wordt de ontslagen ambtenaren te herplaatsen. Omscholing kost tijd en geld. Het vliegen op de Antillen wordt opengesteld. De Amerikaanse vliegbasis op Curaçao mag uitbreiden. ,,We zijn in de haven bezig, in de elektronische handel. En we geven ruim baan aan hotels. ,,Die hadden een lijst ingediend met aanvragen voor verbouwingen ter waarde van 40 miljoen gulden, maar die lijst was in de bureacratische molens blijven steken.''

Het zal enige tijd duren voordat er resultaten te zien zijn, zegt Pourier. ,,Veel gezinnen merken alleen dat de koopkracht is afgeroomd of dat vader niet thuis durft te komen, omdat hij is ontslagen.''