Schaduw Pinochet over stembus Chili

De Chileense presidentsverkiezing van morgen wordt spannend. De beide kandidaten in de tweede ronde ontlopen elkaar in de peilingen minder dan één procent. Pinochet, nog altijd vast in Londen, speelt weer een rol nu hij dreigt terug te keren. De vraag is wie in de race naar het Moneda-paleis daarvan profiteert.

Chili schrijft historie. Sinds Allende, die door Pinochet in 1973 werd afgezet, wordt weer een socialist tot president gekozen. Of rechts verovert voor het eerst sinds decennia langs democratische weg het presidentschap.

De geest van generaal Pinochet waart door Chili, nu de Britse minister Jack Straw eraan denkt hem te laten terugkeren. Want: wat moet er met hem gebeuren? De beide presidentskandidaten hadden de ex-dictator zorgvuldig buiten hun campagnes gehouden. En zij probeerden dat de afgelopen dagen zo te houden. Beiden noemden Pinochet ,,een man van het verleden'', en zeiden dat ,,justitie haar werk zal doen''.

Opmerkelijk was dat de rechtse Lavin (46) zo openlijk afstand had genomen van de generaal. Niemand had dat verwacht, en hij had het waarschijnlijk ook nooit gedurfd als Pinochet in Chili was gebleven.

Lavin is een slim en onorthodox politicus. Met zijn pleidooi voor 'verandering' en van links overgenomen standpunten -minder armoede, betere pensioenen en gezondheidszorg- wist hij het centrum, de christen-democraten, deels voor zich te winnen en zo een tweede ronde af te dwingen. En dat is een nederlaag voor de Concertation, de regeringscoalitie van de socialistische kandidaat Ricardo Lagos (61).

De Concertation is de coalitie van christen-democraten, socialisten en sociaal-democraten die het in de jaren tachtig mét de kerk tegen Pinochet opnam. Lagos speelde daarin een grote rol. Chili kent hem als de man van de dedo, de vinger die hij publiekelijk tegen de dictator durfde op te heffen.

Nadat Pinochet in '88 in een referendum werd afgewezen als staatshoofd, won de Concertation twee verkiezingen in de eerste één ronde. Maar die tijd is voorbij. Tot zijn eigen verbazing wist Lavin zelfs heel dicht in de buurt van Lagos te komen: 47,52 tegen 47,96 procent, een verschil van krap 31000 stemmen.

Er wordt nu gespeculeerd op het effect van Pinochets dreigende terugkeer. Van Lavin wordt verwacht dat hij, hoezeer hij ook in het openbaar tegenstribbelt, de generaal zal moeten omarmen. Hij was ooit adviseur van een minister van Pinochet, en hij voerde in '88 op televisie campagne voor het aanblijven van de generaal. Dat kan kiezers in het centrum ertoe verleiden niet meer op hem te stemmen.

Anderzijds kan de socialistische kandidaat Lagos niet rekenen op de communisten (3,2 procent in de eerse ronde). Daar heerst woede over de inspanning die Lagos' Concertation heeft verricht om Pinochet terug te laten komen naar Chili. Zij zullen evenwel nooit op Lavin stemmen. Per saldo lijkt Lagos daarmee op winst te staan.