Korthals wil pluk-ze-wet aanscherpen

Minister Korthals (justitie, VVD) wil criminelen makkelijker in de portemonnee kunnen treffen. Korthals denkt politie en justitie meer armslag te geven om vermogens aan te pakken die een veroordeelde crimineel heeft weggezet via schijnconstructies. Hij zal zijn collega's volgende maand een voorstel voorleggen om de zogenoemde pluk-ze-wet op dat punt aan te passen.

Die pluk-ze-wet (officieel betreft het de ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel) werd in 1993 van kracht. Doel was toen ook al zware criminelen harder te kunnen raken waar dat het meeste pijn doet: in de portemonnee.

Maar de resultaten vielen de afgelopen jaren tegen. Zo gaat Korthals in zijn begroting voor 2001 uit van een opbrengst van 14,3 miljoen gulden. ,,Helaas loont misdaad nog steeds te veel'', moest hij twee jaar geleden al toegeven, toen het Wetenschappelijk onderzoek- en documentatie centrum (WODC) van zijn ministerie met een onderzoek naar de werking van de wet kwam. Ook de Kamer was teleurgesteld.

Dat de resultaten achterbleven bij de verwachtingen kwam volgens het WODC deels door gering enthousiasme en gebrekkige kennis bij politie en justitie. Die richtten zich vooral op eenvoudiger zaken die weinig opleverden. Maar de teleurstellende opbrengsten zijn ook te verklaren uit het feit dat het OM maar moeilijk de hand weet te leggen op geld en goederen van criminelen die voor de rechter moeten verschijnen.

Vaak blijken die hun bezittingen op naam van iemand anders of van bijvoorbeeld een bv te hebben gesteld. Pogingen van justitie in ontnemingszaken dat trucje aan te pakken door de natuurlijke persoon (de crimineel) op één lijn te stellen met de rechtspersoon (zoals een bv) stuitten op een afwijzing door de Hoge Raad.

In de toelichting bij zijn begroting voor 2001 kondigde Korthals al aan dat hij de ontnemingswet wil aanpassen om het voor het OM makkelijker maken door die schijnconstructies heen te breken. Voor de rechter moet de officier van justitie dan aannemelijk maken dat een crimineel (delen van) zijn vermogen elders onderbracht om te versluieren dat hij in feite zelf de eigenaar is, en dat met het oogmerk zo ontneming onmogelijk te maken.

Korthals zal niet voorstellen de bewijslast om te keren, zoals afgelopen weekeinde van de kant van de politiekorpsen is bepleit. Iemand zou dan moeten aantonen dat zijn vermogen niet met criminele activiteiten is vergaard. Niet alleen vindt Korthals dat principieel een stap te ver, ook loopt het OM dan te veel het risico dat het in beslag genomen gelden weer moet teruggeven als het de strafzaak niet rond krijgt, waarbij ook nog eens dreigt dat de eigenaar van de staat een schadevergoeding eist.

In de Tweede Kamer ligt al een wetsvoorstel om het witwassen van crimineel geld tegen te gaan. Hierdoor is een crimineel die zijn door misdaad verdiende geld zelf witwast, ook strafbaar.