'Je moet oppassen voor Amerikaanse toestanden'

Het politiek meest omstreden voorstel in de aanbevelingen van de commissie-Elzinga, begin deze week gepresenteerd, was dat voor (experimenten met) een gekozen burgemeester. Hoe denken de zittende burgemeesters er over? Enkele kanttekeningen vanuit Groningen, Breda en Amersfoort.

,,Toen ik net in Groningen was begonnen, merkte ik tot mijn schrik dat het politieke debat over de stad bijna niet meer werd gevoerd. Niet zoals achttien jaar geleden, toen ik hier wethouder was. Ik trof een permanente rondetafelconferentie aan met ambtenaren, wethouders en de fracties als deelnemers. Alles wordt voorgekookt. De voorstellen van de commissie-Elzinga om het dualisme in het lokaal bestuur te versterken, vind ik heilzaam: aan de ene kant het college van b. en w. als dagelijks bestuur, aan de andere kant de gemeenteraad, als een soort stadsparlement. De wethouder is geen lid meer van de raad, zit wat mij betreft ook niet meer bij het fractieoverleg. Hij wisselt zijn argumenten met de fractie in het openbare debat, dat veel spannender wordt.

Het voorstel dat wethouders 'van buiten' kunnen worden aangetrokken, spreekt me aan. De vijver met bestuurlijk talent wordt zo vergroot. Maar ik ben er tegen dat de burgemeester z'n eigen college mag samenstellen en medezeggenschap krijgt over andermans portefeuille.

Daarom ben ik ook tegen een door de burger gekozen burgemeester, hoewel het mij heel leuk lijkt om campagne te voeren. Maar de burgemeester wordt zo politicus onder de politici. Bovendien zal zo'n burgemeester zich vanaf de eerste dag drukmaken om z'n herverkiezing, zie Amerika. Je krijgt een macho-cultuur. En uiteindelijk zullen de politieke partijen het loodje leggen. Want welke partij durft het aan om een burgemeester die door een ruime meerderheid is gekozen, naar huis te sturen?

Ook in de andere variant van Elzinga, de burgemeester die door de burger wordt gekozen uit een aantal kandidaten die de raad naar voren schuift, zie ik weinig. Een halfslachtige procedure. De beste oplossing is dat de gemeenteraad de burgemeester kiest, na een openbaar debat over twee of drie kandidaten die door een vertrouwenscommissie worden voorgedragen.''