Geen vlucht maar mooi avontuur

Wim Rijsbergen miste de wedstrijd van de eeuw wegens de verjaardag van zijn vrouw. Typisch Wim Rijsbergen. De nu 47-jarige Leidenaar was nooit alleen maar verliefd op het spelletje.

Wim Rijsbergen miste de traditionele nieuwjaarswedstrijd van de oud-internationals in Haarlem wegens een blessure. De voormalige Feyenoorder heeft slechtere enkels dan Marco van Basten. De slechtste enkels, maar wel de mooiste baan.

Precies een jaar geleden begon de verdediger als technisch directeur van Universidad Catolica, de rijkste van de drie Chileense topclubs. Maandag keert hij na een korte vakantie terug naar de club uit Santiago, waar een nieuwe klus wacht. Zaakwaarnemer Ger Lagendijk regelde een goed contract als hoofdtrainer. ,,Ik ben nog niet toe aan een kantoorbaan. Dat kan altijd nog.''

Nederlandse trainers zien zich zelf in Afrika en het Midden-Oosten graag als ontwikkelingswerkers. Vaak is het werken in het buitenland echter vooral een vlucht. Na de zoveelste mislukking in Nederland. Bij Rijsbergen niet. ,,Echt niet. Ik ben altijd op zoek naar iets nieuws. Feyenoord heeft mij na het WK van '74 nog vier jaar tegengehouden, anders was ik al veel eerder naar het buitenland vertrokken.'' De 28-voudig international tekende na het WK in Argentinië bij het Franse Bastia en speelde vervolgens ook nog vijf jaar bij New York Cosmos.

Als trainer was hij vanaf '93 werkzaam in het betaald voetbal. Door zijn werk bij Volendam en NAC kreeg hij de titel 'kroonprins van het nationale trainersgilde' mee. Rijsbergen: ,,En dan moet je uit gaan kijken...'' Bij Groningen vloog hij er vervolgens in maart '98 na een paar maanden uit.

Hij kon bondscoach van Ghana worden. ,,Maar dat was me toch wat te corrupt. Lagendijk moest geld meenemen om stemmen te kopen.'' Nee dus. Hij kon naar Arabië. ,,Maar de twee sjeiks met wie ik sprak dachten dat met geld alles te koop was. Dat beviel me niet.''

Hij kon ook naar De Graafschap, maar hield de boot af. ,,Ik was al een keertje in Chili wezen kijken. Dat verhaal sprak me aan. Nee, dat was geen keuze voor geld. Dan had ik 'ja en amen' tegen die sjeiks moeten zeggen.''

In '91 was Colo Colo (ook uit Santiago) de beste ploeg uit Zuid-Amerika (winnaar van de Copa Liberatores). Maar meestal plaatsen clubs uit Brazilië of Argentinië zich voor de strijd om de wereldbeker in Tokio. ,,Er is hier heel wat talent. Maar mét een wat gemakzuchtige mentaliteit. De tennisser Marcelo Rios is een volksheld, maar ook een voorbeeld van de volksaard. Hij hangt ook wel eens een week in een discotheek rond en presteert daarom wisselvallig.''

De voormalige ijzervreter moet bij Catolica voor discipline zorgen. Met slechts twee lessen Spaans als bagage ging hij aan de slag. Met veel meer bagage keerde hij vlak voor de eeuwwisseling terug. Rijsbergen leerde niet alleen Spaans. ,,Ik heb heel veel gedaan. Als directeur ging het niet alleen over voetbalzaken, maar ook over schoolresultaten, over luie jongens die de villa van de club niet wilden schoonmaken. Over vanalles en nog wat.''

Rijsbergen begeleidde in zijn eerste jaar in Chileense dienst een elftal van twintigjarigen. Het werk op het veld: dat bleek toch veruit het leukst. En dus wordt hij weer hoofdtrainer. Ondanks die pijnlijke enkel, die eigenlijk vastgezet moet worden. ,,Maar dan moet ik er drie maanden uit en die tijd heb ik niet. Ik blijf net zolang rondhinken tot het echt niet meer kan.''

Het liefst zou hij een Nederlandse assistent meenemen. Liefhebbers genoeg. ,,Ik ben de afgelopen tijd gek gebeld.'' Rare wereld, die trainerswereld. Rijsbergen wist niet dat hij zoveel vrienden had. ,,Een paar jaar geleden zat de Arabische voetbalwereld vol met Brazilianen. Nederlandse trainers staan over het algemeen niet zo te trappelen om elkaar aan een baan te helpen. Allemaal jaloezie.''

Dat komt door de overvolle markt in eigen land. ,,Wij draaien met die trainerscursus in Zeist onze eigen nek om. Elk jaar studeert er weer een groep uitvindertjes af. Hoe jonger, hoe goedkoper, hoe beter voor de clubs. Want een mooi verhaal over aanvallend voetbal kan iedereen verzinnen en een beetje slijmen bij de vrouw van de hoofdsponsor doet ook wonderen.''

Ze gaan in Zeist prat op het niveau van de opleiding. Onzin, vindt Rijsbergen. ,,Vergelijk het met een zwemdiploma. Als je het papiertje hebt, kun best uit de voeten in een zwembad. Maar denk niet dat je je redt in de Amazone-rivier.''

De Amazone van het nationale voetbal. Dat is Oranje, Ajax, Vitesse. Rijsbergen is benieuwd wat de respectievelijke trainers Frank Rijkaard, Jan Wouters en Ronald Koeman daar gaan doen. ,,Die jongens moeten het nog maar bewijzen. Aan die zogenaamde topopleiding in Zeist mocht je vroeger pas beginnen als je al een paar jaar ervaring als assistent had. Deze jongens hadden helemaal geen ervaring en hebben ook nog eens een spoedcursus gedaan. Daar mag je best je vraagtekens bijzetten. Het was volgens mij toch echt logischer geweest als Van Gaal bondscoach was geworden.''

Rijsbergen volgt alles, daar in Chili. Hij verafschuwt de fluistercircuitjes, vriendjespolitiek en assistent-trainers met houtzagen. ,,Daar zal ik nooit aan meedoen. Echt niet. Er zijn in Nederland ook veel inbraken maar dat wil toch nog niet zeggen dat je ook inbreker moet worden. Ik ben en blijf mezelf tussen al die mensen die zich zo belangrijk voordoen. Als we straks de verlichting en de versiering uit de Kerstboom halen en we zetten 'm terug in het bos dan is het ook weer gewoon een spar. Niets meer en niets minder.''

,,Als ik in Nederland terugkeer vind ik echt wel weer een baan. En misschien ook niet. Maar dan ga ik toch gewoon wat anders doen. Ik heb als voetballer al een prachtige carrière achter de rug. Dat is waarschijnlijk het verschil met veel collega's die koste wat kost nog iets moeten bewijzen.''